Postignut dogovor BiH i CG oko nadoknade za korišćenje voda Bilećkog jezera - Nikšiću ide 3 mil EUR

(Bilećko jezero)

Decenijama čekan dogovor između Crne Gore i BiH oko plaćanja nadoknade korišćenja voda Bilećkog jezera, koje jednim dijelom plavi nikšićku opštinu (17,2%), konačno je postignut. Kako je novinarima rekao gradonačelnik Veselin Grbović, opština Nikšić i odgovorni iz HE "Trebišnjica", koja je dio sistema "Elektroprivrede Republike Srpske", postigli su načelan dogovor, po kome će HE godišnje uplaćivati Nikšićanima oko 300.000 EUR, ili tri miliona za minulih deset godina.

Nadoknada isključivo pripada opštini Nikšić po zakonu iz 2003. godine i za nju nam nije potrebna odluka Vlade Crne Gore - saopštio je Grbović.

Spor s komšijama traje još iz vremena zajedničke države SFRJ, izgradnjom i puštanjem u rad hidroelektrane "Grančarevo" (HE "Trebinje") daleke 1967. godine, koja je izgrađena na crnogorskoj teritoriji potapanjem dijela njene površine na kojoj je stvoreno Bilećko jezero. Na sajtu Vlade Crne Gore ističu da je sve urađeno "bez saglasnosti Skupštine SRCG, koja je po tadašnjem (saveznom) osnovnom zakonu o vodama bila obavezna".

Po tom osnovu, po međunarodnom pravu, Crna Gora ima pravo na kompenzaciju, a to znači i na učešće u proizvedenoj struji srazmjerno količini vode kojom se Bilećko jezero puni s njene teritorije, najmanje srazmjerno površini teritorije u ukupnoj površini jezera, a takođe i na naknade koje se uobičajeno plaćaju po tom osnovu, kako u Crnoj Gori, tako i u Republici Srpskoj.

Prije pet godina bilo je najavljeno da će Crna Gora i BiH isplatiti naknade mještanima čija su imanja prije 43 godine završila na dnu Bilećkog jezera, što je regulisano i međudržavnim sporazumom, ali od toga još nema ništa. Jezero površine 33 kvadratna kilometra "potopilo" je život na međi dviju država, pa i 17,2% koje pripada nikšićkoj opštini. Upravo je to i bio razlog da se iz crnogorskog pojasa iseli oko 60 domaćinstava u Nikšić, Podgoricu, Bar, Herceg Novi, Trebinje i Beograd.

- Imamo sve papire koji potvrđuju vlasništvo nad imovinom koju je progutalo jezero. Iz sela Miruše ima 56 oštećenih, a radi se o Kecojevićima, Aleksićima, Šekarićima i mojim Jaramazima - priča za "Novosti" Milivoje Jaramaz.

- Sve nas je obradovala informacija da ćemo biti obeštećeni, ali kako je vrijeme odmicalo, optimizam je jenjavao.

Mada je ovaj pogranični dio Crne Gore potopljen 1965. godine, Mirušani ne mogu da se pomire s činjenicom da im je bogatstvo ostalo na dnu jezera. Imanja, kuće, crkve, stari most, mlinovi, ali i mnogobrojna neistražena arheološka nalazišta, koja su mogla da pomognu naučnicima da zavire u daleku prošlost ovog kraja.

- U dubinama jezera ostalo je nekoliko crkava. Prije više od deset godina odlučili smo da u Rogačevićima podignemo hram posvećen Svetom Savi, baš kao onaj koji je ostao u vodi - podsjeća Jaramaz.

- Voda je progutala i jednu palatu, čije vrijeme nastanka će zauvjek ostati tajna. Bilećko jezero je potopilo špilju u Repovića prodoli, Božovića pećinu, staro naselje u Služnicama, rimski put koji je vodio do Cavtata.

(Napomena: tekst je u potpunosti preuzet iz lista "Novosti" od 26. juna 2013.)