Berane bez investitora i industrijskog preporoda

Državne vlasti su zajedno sa predstavnicima Opštine Berane godinama potpisivale memorandume o saradnji sa investitorima iz Njemačke, Turske, Ujedinjenih Arapskih Emirata, Srbije i drugih zemalja.

Tu se izdvajaju memorandumi oko valorizacije beranskog aerodroma, otvaranja fabrika u drvopreradi, mljekarskom sektoru i iskorišćavanju prirodnih potencijala. Međutim, poznato je da su se investitori kad naprave dubinsku analizu tržišta i suoče se sa određenim problemima, troškovima transporta i obimnom administrativnom procedurom, povlačili prije polaganja kamena temeljca. Analize ukazuju da su investitori godinama izbjegavali Berane prvenstveno zbog saobraćajne izolacije sjevera, sistemske političke nestabilnosti i nedostatka kvalifikovane radne snage. Pokazalo se da investitori biraju gradove u centralnoj i južnoj regiji iako Opština Berane nudi poreske olakšice za pokretanje biznisa u biznis zoni na Rudešu.

Predstavnici bivših radnika smatraju da je država glavni krivac zbog privrednog sunovrata sjevera države i izbjegavanja investitora da ulažu u razvoj privrede u Beranama.

– Država decenijama nije adekvatno povezala sjeveroistok Crne Gore sa centralnom regijom. Uz to najveći dio državnih investicija, privrednih olakšica i strateških fondova decenijama nije usmjeravan ka Beranama. Sjeveru su uzimani resursi dok se profit akumulirao u centralama firmi u Podgorici. Takođe, državne institucije sprovele su privatizacije beranskih giganata pod sumnjivim okolnostima. Država nije adekvatno kontrolisala da li "strateški partneri" ispunjavaju investicione ugovore, što je omogućilo rasprodaju fabričke imovine u staro gvožđe. Što je najgore ta ista država se, preko potpisivanja različitih memoranduma i sporazuma samo deklarativno zalagala za privlačenje moćnih investitora – smatra predstavnik radnika iz Berana.

Podaci ukazuju da je u Beranama ima više penzionera nego onih koji se nalaze u radnom odnosu. Poznato je da se Berane, kao nekadašnji industrijski centar, pretvorio u grad gdje dominiraju uslužne djelatnosti, s tim što gro zaposlenih plate zarađuje u lokalnoj administraciji i ustanovama i preduzećima u kojima se ne odvija proces proizvodnje.

Predstavnik radnika ukazuje da to nije dobro i da bez otvaranja ranih mjesta u realnom sektoru nema napretka.

– Loša ekonomska politika dovela je Berane u stanje da Opština bude najveći poslodavac, a da proizvodnje praktično nema - ističe on i ocjenjuje da nije dobro što ekonomija zavisi isključivo od trgovine, administracije i državnih davanja.

Podaci ukazuju da je odliv stanovništva iz Berana, pogotovo kvalifikovanih zanatlija i inženjera, prema Podgorici, primorju ili inostranstvu konstantan. Stručnjaci tvrde da za pokretanje tehnološki naprednije proizvodnje, investitori moraju računati na uvoz specifičnog kadra ili dugotrajne programe doobuke. Sa tom konstatcijom slažu se i bivši radnici, navodeći su investitorima potrebni stručni kadrovi koji imaju iskustva u proizvodnji.

– Berane ima industrijsko nasljeđe i određeni broj iskusnih starijih radnika, ali decenijska loša tranzicija i gašenje giganata značajno su uticali da ostanemo bez mlađih ljudi koji imaju radno iskustvo za poslove u proizvodnim pogonima. To u dobroj mjeri stvara otklon kod investitora da ulažu svoj kapital u Berane, jer ako nema kvalifikovanu radnu snagu, biznis je osuđen na propast – smatra predstavnik radnika.