Američke farmere "kosi" Parkinsonova bolest - Neki pesticidi toksični i za usjeve i za ljude

Parkinsonova bolest je neurodegenerativni poremećaj koji se posebno često javlja kod osoba koje su godinama bile izložene određenim poljoprivrednim hemikalijama.

U Sjedinjenim Američkim Državama godišnje se dijagnostikuje gotovo 90 hiljada novih slučajeva, što predstavlja porast od oko 50 % u odnosu na raniji period.

Poljoprivredni radnici imaju čak tri puta veći rizik od razvoja bolesti u poređenju s osobama zaposlenim u drugim djelatnostima.

Stručnjaci upozoravaju da pesticidi koji se još uvijek koriste u SAD-u, iako su u EU-u odavno zabranjeni, mogu da dospiju u podzemne vode, da se šire vazduhom i zadržavaju se na skoro svim površinama u ruralnim područjima.

Ove zabrinjavajuće podatke potvrđuje i opsežno istraživanje iz 2024. godine, u kojem su analizirani zdravstveni podaci više od 21 miliona ljudi.

Istraživači su identifikovali 14 pesticida koji značajno povećavaju rizik od Parkinsonove bolesti. Posebno se ističu tri materije koje u Evropi nisu dozvoljene: simazin, atrazin i lindan. U američkim okruzima s najvišom izloženošću simazinu rizik od obolijevanja veći je za 36 % u odnosu na područja s niskom izloženošću. Atrazin je povezan s 31 % povećanja rizika, a lindan s 25 %.

Iako se često smatra da su izloženi isključivo oni koji direktno rade s pesticidima, istraživanja pokazuju suprotno.

Stanovnici ruralnih područja koji žive u blizini poljoprivrednih površina takođe su izloženi povećanom riziku, posebno ako pesticidi kontaminiraju bunare i izvore pitke vode.

Posebnu zabrinutost izaziva herbicid parakvat, koji je zabranjen u 32 zemlje, uključujući sve članice Evropske unije i Kinu. Uprkos tome, u SAD-u se i dalje legalno koristi, a njegova primjena se u posljednjih deset godina čak udvostručila.

Naučna istraživanja pokazuju da su osobe izložene parakvatu 2,5 puta sklonije razvoju Parkinsonove bolesti.

Prema naučnicima, pesticidi oštećuju nervni sistem na više nivoa: ometaju proizvodnju energije u ćelijama, uzrokuju oksidativni stres i podstiču nakupljanje alfa-sinukleina, proteina karakterističnog za Parkinsonovu bolest.

Ti procesi mogu započeti godinama ili čak decenijama prije pojave prvih simptoma.

Iako odgovarajuća zaštitna oprema, poput hemijski otpornih rukavica, može da smanji rizik, mnogi poljoprivrednici nemaju pristup takvoj opremi ili je ne koriste redovno zbog fizičke zahtjevnosti posla.

Najugroženiji su radnici na manjim farmama, ali i oni u siromašnijim regionima.

Procjenjuje se da će direktni i indirektni troškovi Parkinsonove bolesti u SAD-u do 2025. godine premašiti 61 mlrd USD. Troškovi liječenja, operacija i dugotrajne njege predstavljaju veliki teret za porodice i zdravstveni sistem, dok se ljudska patnja, gubitak pokretljivosti, govora i kognitivnih sposobnosti, ne može izraziti brojkama.

Mnogi stručnjaci smatraju da bi trenutna zabrana parakvata i drugih dokazanih štetnih pesticida bila prvi nužan korak, po uzoru na Evropsku uniju. Na primjer, parakvat je u EU-u zabranjen od 2007. godine zbog ozbiljnih zdravstvenih rizika i rizika po okolinu, atrazin je povučen iz upotrebe 2004. godine, simazin nije odobren za upotrebu u državama članicama EU-a, a lindan je u Evropskoj uniji praktično zabranjen zbog visoke toksičnosti.

Evropska regulativa dopušta upotrebu isključivo onih sredstava za zaštitu bilja koja se nalaze na tzv. pozitivnoj listi i zadovoljavaju stroge sigurnosne kriterijume.

Materije koje predstavljaju neprihvatljiv rizik postepeno se povlače ili u potpunosti zabranjuju, što evropskim građanima pruža znatno viši nivo zaštite zdravlja i životne sredine.