Rast fiskalnog prometa 11 puta veći u Srpskoj nego u FBiH

Rast fiskalnog prometa u devet mjeseci ove godine je 11 puta veći u Republici Srpskoj u odnosu na Federaciju BiH, pokazuju podaci entitetskih poreskih uprava.

Iz Poreske uprave Republike Srpske su za "Nezavisne novine" rekli da je ukupan evidentirani promet preko fiskalnih kasa u Republici Srpskoj u periodu januar - septembar 2025. godine iznosio 14,781 milijardu KM.

- U istom periodu prethodne 2024. godine ukupan promet iznosio je 8,564 milijarde maraka, što predstavlja povećanje evidentiranog prometa od 73 procenta. Najveći promet preko fiskalnih kasa u Republici Srpskoj u periodu januar - septembar 2025. godine evidentiran je u Banjaluci, kao najvećoj lokalnoj zajednici u Srpskoj - kazali su iz Poreske uprave RS.

Ovo znači da je u Republici Srpskoj za godinu dana promet preko fiskalnih kasa povećan za 6,217 milijardi KM.

Sa druge strane, iz Poreske uprave FBiH naveli su da je u periodu januar - septembar 2025. godine evidentiran ukupni promet u iznosu od 53.786.672.442 KM.

- Ovo je povećanje od 3.102.944.168 KM, odnosno 6,12%, u odnosu na isti period 2024. godine, kada je ukupni promet iznosio 50.683.728.274 KM - piše u saopštenju Poreske uprave Federacije BiH.

Jedan od razloga rasta prometa preko fiskalnih kasa su sigurno poskupljenja, ali to bi moralo uticati na oba entiteta, a ne praviti ovako drastičnu razliku u rastu.

Ono što se nameće kao jedno od logičnih rješenja je neradna nedjelja, koja je u Federaciji BiH uvedena krajem prethodne godine, što je sigurno dovelo do toga da je stanovništvo nedjeljom kupovalo u Republici Srpskoj.

Takođe, novi sistem fiskalizacije u Republici Srpskoj koji je zaživio tokom prošle godine, a koji promet robe i usluga evidentira u realnom vremenu i kojim se podaci direktno šalju Poreskoj upravi RS, možda je uticao na razliku između dva entiteta.

Admir Čavalić, ekonomista i predsjednik Odbora za ekonomsku i finansijsku politiku Predstavničkog doma Parlamenta FBiH, istakao je za "Nezavisne novine" da je evidentno da se u Republici Srpskoj desio izuzetno značajan rast fiskalnog prometa.

- U komparaciji sa Federacijom BiH je oko 10 puta veći rast fiskalnog prometa. Razumijevajući da je riječ o jedinstvenom ekonomskom prostoru BiH, ovo jeste iznenađujuće i bilo bi dobro da se u narednim mjesecima analiziraju uzroci navedenog. Vjerovatno je da su lokalni eksperimenti zabrane rada na jedan dan u FBiH, izuzev Orašja, doprinijeli navedenom, ali treba tražiti i druge razloge, na primjer, da li je došlo do značajnog unapređenja fiskalne discipline u RS, te da li je došlo do nekih drugih privrednih poremećaja u FBiH - objašnjava Čavalić.

Prema njegovim riječima, da je razlika manja, to bi se ignorisalo.

- Međutim, ako se pogleda da je rast fiskalnog prometa od januara do septembra u FBiH bio oko šest odsto, a u RS u istom periodu preko 70 odsto, to se ne može ignorisati. Bilo bi zanimljivo dobiti detaljnije podatke Poreskih uprava na način da se prate trendovi u gradovima, opštinama koji su bliži entitetskim linijama, kao na primjer, taj da Orašje koje je jedino izuzeto u FBiH od neradne nedjelje, ostvaruje rekorde u rastu - istakao je Čavalić.

Dodao je da bi bilo interesantno ispratiti da li je možda došlo do promjene u metodologiji ili nekom drugom načinu evidentiranja i praćenja rasta preko fiskalnog prometa u Republici Srpskoj.