Skroman učinak direktnog platnog prometa Crne Gore sa Srbijom i BiH

Direktni platni promet između Crne Gore, Srbije i Bosne i Hercegovine, uspostavljen u decembru 2023. godine nakon 16 godina pauze, imao je vrlo ograničene efekte, kazali su za Bankar iz Centralne banke Crne Gore. Ukupna vrijednost realizovanih transakcija između Crne Gore i Sbrije iznosi oko 45,4 mil EUR, sa BiH oko 14 miliona. Iz aspekta CBCG, kako ističu, infrastrukturni preduslovi su u potpunosti ispunjeni i projekat je tehnički zaokružen, ali razvoj i obim korišćenja ovog kanala zavisi isključivo od tržišnih potreba i odluka samih banaka.

Od uspostavljanja direktnog platnog prometa između Crne Gore i Srbije u decembru 2023. godine do 28. februara 2025. godine, realizovano je ukupno 1.399 plaćanja u vrijednosti od 35,5 mil EUR, kao i 141 uplata u iznosu od 9,9 mil EUR.

- Tokom 2024. godine prema Srbiji realizovano je ukupno 1.166 plaćanja u iznosu od 23,2 mil EUR, a iz Srbije je realizovano 126 uplata u iznosu od 8,3 mil EUR - kazala je portal Bankar Jelena Janković, direktorica Sektora za finansijske i bankarske operacije Centrale banke Crne Gore.

Tokom prošle godine, kako navodi, prema BiH realizovano je ukupno 52 plaćanja u iznosu od 0,5 miliona eura, a iz BiH je realizovano 15 uplata u iznosu od 4 mil EUR.

- U periodu od 11. decembra 2023. godine do 28. februara 2025. godine realizovano je ukupno 69 plaćanja u iznosu od 0,5 miliona eura, kao i 22 uplate u iznosu od 13,4 mil EUR - kazala je Janković.

Centralna banka Crne Gore naplaćuje naknadu u iznosu od 1,50 eur (po transakciji) za izvršavanje odlaznih platnih transakcija banaka u okviru kliringa međunarodnih plaćanja koji se obavlja u skladu sa Sporazumima.

- Universal Capital Bank, koja je jedini učesnik u ovom sistemu na strani Crne Gore, posebno naplaćuje naknade, u skladu sa svojom tarifnom politikom. Informacije o tim naknadama se nalaze na njihovom web sajtu - navodi Janković i ističe da je primarni cilj uspostavljanja kliringa međunarodnih plaćanja obavljanje efikasnijih i jeftinih transakcija između zemalja učesnica u kliring sistemu, odnosno Crne Gore, Srbije i Bosne i Hercegovine.

- Međutim, imajući u vidu obim ostvarenih transakcija možemo konstatovati da je ovaj sistem plaćanja, do sada, imao vrlo ograničene efekte - konstatuje Janković.

Trenutno, osim UCB banke, kako navode iz Centralne banke, ne postoji izraženo interesovanje drugih banaka za učešće u Međunarodnom kliring sistemu između Crne Gore i Srbije, kao i sa BiH.

- Uloga Centralne banke jeste da sistemski omogući i podrži infrastrukturu za efikasno funkcionisanje platnog sistema, što je i realizovano još 2007. godine uspostavljanjem direktnog platnog kanala, a dodatno unaprijeđeno 2023. godine uključivanjem jedne banke sa teritorije Crne Gore - navodi Janković.

Sa aspekta CBCG, kako ističe, infrastrukturni preduslovi su u potpunosti ispunjeni i projekat je tehnički zaokružen.

- Dalji razvoj i obim korišćenja ovog kanala zavisi isključivo od tržišnih potreba i odluka samih banaka. Naime, potencijal ovog sistema se ostvaruje onoliko koliko ga same banke prepoznaju i koriste u skladu sa svojom poslovnom strategijom i interesima klijenata - zaključila je Janković.

Podsjetimo, direktni platni promet između Crne Gore sa Srbijom i Bosnom i Hercegovinom upostavljen u decembru 2023. posle 16 godina, posredstvom Universal capital banke (UCB) koja je jedina iskazala interesovanja da uđe u kliring sistem plaćanja, odnosno za direktni platni promet između tri države.

Centralne banke Crne Gore, Srbije i BiH zaključile u septembru 2007. posebni sporazum o kliringu međunarodnih plaćanja kojim su usluge platnog prometa trebalo biti jeftinije, međutim, direktni platni promet je zaživio 2007. između Srbije i BiH, dok se Crna Gora u taj sistem nije uključila jer godinama nije bilo interesovanja crnogorskih komercijalnih banake da uđu u taj sistem plaćanja.