Nekadašnji centar uglja u Poljskoj pravi zaokret ka obnovljivim izvorima energije

Poljska je treći najveći proizvođač uglja u Evropi, odmah poslije Rusije i Njemačke. Ali u skorašnjem periodu, zemlja je napravila nekoliko bitnih koraka u energetskoj tranziciji.

Katovice, grad na jugu Poljske, nekada je bio srce ogromne nacionalne industrije uglja. Ali u međuvremenu počeo je da pravi otklon od ovog fosilnog goriva, a svoje ambicije u energetskoj tranziciji nedavno je "zacementirao".

Naime, grad Katovice se prošle nedelje pridružio Alijansi za napajanje poslije uglja (PPCA), međunarodnoj grupi nacionalnih i subnacionalnih vlasti, kompanija i organizacija koje planiraju da napuste ovaj prljavi energent u korist obnovljivih izvora.

Grad za sobom već ima nekoliko bitnih dostignuća na polju borbe protiv klimatskih promjena.

U decembru 2018, Katovice je bio domaćin 24. Samita Ujedinjenih nacija o klimatskim promjenama. Pet godina kasnije, 2023, obećao je da će do kraja decenije smanjiti štetne emisije za 40% u poređenju sa nivoima iz 1990, fokusirajući se na zelene investicije, razvoj obnovljivih izvora i unapređenje energetske efikasnosti.

Danas u gradu postoje dva rudnika na ugalj i jedna elektrana na ugalj. S obzirom na svoju nekadašnju zavisnost od uglja, Katovice se nada da može da služi kao primjer drugima koji žele da se udalje od korišćenja fosilnih goriva.

- Katovice može biti model za druge gradove koji teže održivoj tranformaciji. Postepeno napuštanje teške industrije nije donijelo visoke socijalne troškove našem gradu - izjavio je gradonačelnik Marćin Krupa.

Rudnici su počeli da se zatvaraju devedesetih godina prošlog vijeka, što je donijelo velike ekonomske izazove zbog gubitka poslova. Ipak, oni su ublaženi tako što je Katovice razvijalo svoju ekonomiju u više različitih pravaca kao što su elektronske i informacione tehnologije, kultura i industrija zabave.

- Stopa nezaposlenosti u Katovicama jedna od najnižih u zemlji i iznosi 1% - istakao je Krupa.

Ovo je prvi veliki poljski grad koji se pridružio Alijansi za napajanje poslije uglja (PPCA).

Poljska je inače jedan od vodećih evropskih proizvođača uglja, odmah poslije Rusije i Njemačke, a nalazi se i u neslavnom svjetskom vrhu. Ali u narednim godinama ta slika mogla bi da se promijeni: jedna od vodećih nacionalnih energetskih kompanija, Tauron, najavila je da će do 2030. ugasiti sva postrojenja na ugalj.

Naposljetku, u skladu sa naporima za zauzdavanje globalnog zagrijavanja, zemlja pravi zaokret ka obnovljivim izvorima. Poljsko tržište solarne energije je jedno od najbrže rastućih u Evropskoj uniji, a povrh toga, masovno se šire toplotne pumpe.

Međutim, prema ocjenama Međunarodne agencije za energetiku (IEA), u svim sektorima neophodni su veći napori za ubrzanje energetske tranzicije u Poljskoj. Prema studiji Poljskog instituta za ekonomiju iz 2020, zemlja bi klimatsku neutralnost mogla da dostigne 2058. godine, prema optimističnijem scenariju, a tek 2068, prema pesimističnijem.

Cilj Evropske unije, čija je Poljska članica, jeste dostizanje klimatske neutralnosti sredinom vijeka.

Katovice

rudnik uglja

industrija uglja

obnovljivi izvori energije

klimatske promjene

elektrana na ugalj

klimatska neutralnost

energetska tranzicija