Crkva Svetog arhanđela Mihaila u Kozarskoj Dubici proglašena spomenikom kulture

Crkva Svetog arhanđela Mihaila Manastira Moštanica u Kozarskoj Dubici proglašena je spomenikom kulture - nepokrenim kulturnim dobrom od izuzetnog značaja, navodi se u odluci koju je Narodna skupština Republike Srpske, donijela na sjednici, održanoj 9. jula 2024. godine.

- Ovom odlukom proglašava se Crkva Svetog arhanđela Mihaila Manastira Moštanica u Kozarskoj Dubici spomenikom kulture – nepokretnim kulturnim dobrom od izuzetnog značaja, granice zaštićene okoline sa ukupnom površinom, mjere zaštite kulturnog dobra i njegove okoline, sopstvenik, upravljač i predmeti od umjetničke i istorijske vrijednosti koji se nalaze u Crkvi Svetog arhanđela Mihaila - navodi se u odluci.

Crkva Svetog arhanđela Mihaila je dio Manastira Moštanica u Kozarskoj Dubici. Osnivanje Manastira Moštanica vezuje se za doseljavanje srpskog pravoslavnog stanovništva na prostor moštaničkog Potkozarja krajem XV vijeka, a izvorna istorijska građa ukazuje da je taj manastir najvjerovatnije i izgrađen tokom posljednje dvije decenije XV vijeka.

- Dimenzije Crkve Svetog arhanđela Mihaila Manastira Moštanica su: dužina 23,50 metara, širina 10,50 metara, vanjska visina kupole je 21,70 metara i to je čini drugim po veličini manastirskim zdanjem u Bosni, a poseban doprinos monumentalnosti hrama naglašava način zidanja od fino tesanih masivnih kvadara laporovitog krečnjaka.

Crkva Svetog arhanđela Mihaila pripada grupi sakralnih građevina razvijene trikonhalne osnove, sa kupolom na presjeku krakova krsta, apsidom na istočnoj i pripratom na zapadnoj strani hrama, osnovnu strukturu čini upisani krst na četiri slobodna oslonca. Zbog perioda nastanka i arhitektonske vrijednosti crkve, koja je pritom u najvećoj mjeri sačuvala autentičan izgled, Manastir Moštanica smatra se jednim od najznačajnijih srpskih pravoslavnih manastira. Kao značajan primjer stilske grupe trikonhalnih građevina razvijenog tipa, posjeduje znatne arhitektonske vrijednosti, visok nivo izvornosti dekorativnog ukrasa na fasadama, a to doprinosi posebnim umjetničkim i estetskim vrijednostima spomenika kulture - ističe se.

Predmeti od umjetničke i istorijske vrijednosti koji se nalaze u Crkvi Svetog arhanđela Mihaila su:

- ikona Bogorodice sa Hristom u naručju, na stubu u naosu,

- zlatotkana obuća Svetog Vasilija Ostroškog i

- ključ iz Manastira Moštanica.

Koje su mjere zaštite za užu i širu zonu pogledajte u PDF dokumentu.