Stopa inflacije porasla 4,9%, uvozimo više hrane - Zbog smanjenog ulaganja u nekretnine u padu i strane investicije

Crna Gora je u prvom kvartalu ostvarila stopu realnog rasta BDP-a od 4,4%, što je svrstava među vodeće zemlje po stopi rasta u Evropi. Stopa inflacije porasla je 4,9%, a kao rezultat smanjenog ulaganja u nekretnine u padu su i strane direktne investicije.

To pokazuju podaci iz mjesečnog makroekonomskog izvještaja za maj koji je objavilo Ministarstvo finansija.

Dok je crnogorske ekonomija u prvom kvartalu porasla 4,4%, ekonomija Evropske unije je u istom periodu stagnirala i rasla po stopi od 0,1%.

- Najveći rast u domaćem BDP-u, uz kategoriju promjene u zalihama, bilježe bruto investicije u osnovna sredstva 8,2% i privatna potrošnja 5,7%, dok je izvoz roba i usluga zabilježio pad od 21% u prvom kvartalu - navodi se u dokumentu.

U prva četiri mjeseca ove godine zabilježeno je preko 2 miliona noćenja domaćih i stranih turista, što predstavlja godišnji pad od 14,7%. Od stranih gostiju, najviše noćenja ostvarili su turisti iz Rusije (35,2%), Srbije (14,0%) i Turske (9%).

Podaci pokazuju da je industrijska proizvodnja je porasla 3,1% u istom periodu, vođena rastom prerađivačke industrije (20,5%), kao rastom sektora vađenja ruda i kamena(18,2%), dok je proizvodnja električne energije niža 13,9% u odnosu na uporedni period lani.

U prvih pet mjeseci stopa inflacije porasla je 4,9%.

- Najveći doprinos rastu potrošačkih cijena u ovom periodu, dale su cijene u kategoriji stanovanje, voda, struja, gas i druga goriva (doprinos 1,0 p.p) i cijene odjeće i obuće (doprinos 0,9 p.p). U maju je inflacija iznosila takođe 4,9% i stagnirala je na mjesečnom nivou - piše u dokumentu.

Iz Ministarstva finansija u izvještaju navode da indikatori tržišta rada pokazuju pozitivne trendove.

- Prema anketi o radnoj snazi, broj zaposlenih u prvom kvartalu iznosio je 280,5 hiljada i povećan je 8,2% u odnosu na isti kvartal 2023, dok je stopa nezaposlenosti iznosila 11,9% (godišnji pad 3,6 p.p). Prosječna neto zarada je u prva četiri mjeseca 2024. uvećana za 6,3% i iznosila je 823€, dok je prosječna penzija sa obračunatim razlikama u aprilu iznosila 510,09€, što je godišnji rast od 36,3% - pojašnjeno je.

Kada je riječ o fiskalnom sektoru, prihodi budžeta su u periodu od januara do aprila iznosili su 896,1 mil EUR, odnosno 12,7% procijenjenog BDP-a. To je za 98,7 miliona ili 12,4%više u odnosu na isti period 2023, dok su u odnosu na plan prihodi veći za 86,6 miliona, odnosno 10,7%.

- Najznačajniji rast u odnosu na plan se bilježi kod poreza na dobit pravnih lica 39,4%, poreza na dohodak fizičkih lica

32,1%, doprinosa 11,8% i poreza na dodatu vrijednost 1,1%. Izdaci budžeta za period od januara do aprila ove godine iznosili su 841,5 mil EUR (12% procijenjenog BDP-a) i manji su za 69,7 miliona ili 7,6% u odnosu na planirane. U odnosu na isti period lani, veći su za 156,4 mil EUR ili 22,8% - piše u izvještaju.

Kako je pojašnjeno, najveće odstupanje je kod izdvajanja za isplatu prava iz oblasti penzijskog i invalidskog osiguranja, dominantno zbog povećanja minimalne penzije i rasta izdvajanja za bruto zarade (usvajanje granskih kolektivnih ugovora kojima su povećane zarade zaposlenih u javnom sektoru u 2023).

- Kapitalni budžet realizovan je u iznosu od 42,89 mil EUR što je za oko 23 miliona ili 113% više nego za četiri mjeseca lani. Takođe, ostvaren je suficit budžeta od 54,6 mil EUR, što je 0,8% procijenjenog BDP-a. Samo u aprilu

ove godine zabilježen je suficit od 59,4 mil EUR - navedeno je.

Bankarski sektor je u aprilu ove godine ostvario pozitivan finansijski rezultat od 53,9 mil EUR, dok je godišnji rast iznosio 19,8%. Ukupni krediti su iznosili 4,36 mlrd EUR i bilježe godišnji rast od 11,8%. Trend pada nekvalitetnih kredita se nastavlja, pa je u aprilu njihovo učešće u ukupnim kreditima iznosilo 4,75%.

- Novoodobreni krediti su u periodu od januara do aprila iznosili 537,9 mil EUR, što je rast od 33,6% na godišnjem nivou. Od toga su pozajmice privredi iznosile 249,8 mil EUR i bilježe rast od 29,6%. Građani su pozajmili 261 mil EUR, što je snažan porast od 51,5% - pokazuju podaci.

U aprilu je zabilježen i rast ukupnih depozita od 2,3%, kada su iznosili 5,33 mlrd EUR. Prosječna ponderisana efektivna aktivna kamatna stopa na novoodobrene kredite iznosila je 6,89% i bilježi pad od 0,54 procentnih poena u odnosu na mart, što ukazuje na trend snižavanja kamatnih stopa.

Iz Ministarstva podsjećaju da je Evropska centralna banka (ECB) je početkom juna smanjila referentne kamatne stope u Eurosistemu za 0,25 procentnih poena.

U makroekonomskom izvještaju stoji i da je ukupna spoljnotrgovinska razmjena u periodu u prva četiri mjeseca iznosila 1,45 mlrd EUR i bilježi rast od 3,6% na godišnjem nivou.

- Izvoz u vrijednosti od 204,9 mil EUR je smanjen za 26,2%, generisan godišnjim padom izvoza električne energije od 71,7% i aluminijuma od 45,1%. Istovremeno, izvoz mineralne rude boksita povećan je za 11,6 mil EUR, što predsatvlja godišnji rast od 114,1 - pojašnjeno je

Uvoz roba u vrijednosti od 1,2 mlrd EUR je povećan za 10,9% na godišnjem nivou. U strukturi uvoza, najviše su zastupljeni mašine i transportni uređaji sa 326,2 mil EUR i bilježe rast od 21,8%. Slijede prehrambeni proizvodi sa 224,8 mil EUR i rastom od 6,4%.

U dokumentu stoji i da preliminarni podaci pokazuju da je u periodu od januara do aprila neto priliv stranih direktnih investicija (SDI) iznosio 161,8 mil EUR, što ukazuje na pad od 9,9% u odnosu na isti period lani. Ukupan priliv SDI iznosio je 289,9 mil EUR i manji je za 3,9%. To je, kako je pojašnjeno, rezultat smanjenja ulaganja u nekretnine za 2,6%. lnvesticije u kompanije i banke i investicije u interkompanijski dug povećane su za 25,6% i 7%, respektivno.

- Ukupan odliv SDI iznosio je 128,1 mil EUR i ostvaren je godišnji rast od4,9%.

- U ukupnom prilivu stranih direktnih investicija u prva četiri mjeseca, najveće učešće su imale Srbija sa 51,3 mil EUR, Ruska Federacija sa 48 miliona, te Turska sa 30 i Njemačka sa 21 mil EUR, što čini preko polovine ukupnog priliva - zaključuje se u izvještaju.