Zašto padaju ruska ulaganja u BiH?

U prvom polugodištu ove godine direktne strane investicije (DSI) iz Rusije u BiH imale su negativnu vrijednost od 25 mil KM, što je nastavak trenda iz 2020. i 2021. godine, kada je BiH po ovom osnovu ostala bez 108 mil KM vrijednih ruskih ulaganja.

Ekonomisti smatraju da podaci nisu iznenađujući i da je sukob Rusije i Ukrajine svakako doprinio neizvjesnosti kada su u pitanju ova ulaganja.

Ruska Federacija je 11. najveći investitor u BiH, a zaključno sa 2021. ukupne direktne investicije iz najveće države svijeta iznosile su 457,9 mil KM, što je 2,8% iznosa od svih DSI koje su do 31. decembra prošle godine ušle u državu, a koje iznose 16,3 mlrd KM.

Međutim, u 2022. godini BiH nije imala investitorsku pomoć s ruske strane, što je Nezavisnim novinama potvrđeno i iz Agencije za unapređenje stranih investicija Bosne i Hercegovine (FIPA).

- Prema preliminarnim podacima Centralne banke BiH za period januar-jun 2022. (s procijenjenim zadržanim zaradama), direktne strane investicije iz Ruske Federacije su imale negativnu vrijednost i iznosile -25 mil KM - saopšteno je iz FIPA.

Prema istim podacima, koje je Nezavisnim novinama dostavila ova agencija, vidljivo je da su u posljednjih sedam godina DSI iz Rusije samo dva puta imale pozitivan bilans.

- Prema podacima Centralne banke BiH, priliv stranih ulaganja u BiH iz Rusije 2016. godine imao je negativnu vrijednost od -44 mil KM. Gubici su zabilježeni i 2017. godini, a iznosili su -7 miliona, 2018. i 2019. bile su izuzetno uspješne, a tada su DSI iznosile 143, odnosno 213 mil KM. Već naredne godine ponovo imamo pad ulaganja od -14 mil KM, a trend je nastavljen i 2021, kada je negativna vrijednost investicija iznosila -94 mil KM - navode iz FIPA i dodaju da se prema navedenim podacima može zaključiti da je u odnosu na prethodne godine ukupan iznos direktnih stranih investicija iz Rusije manji.

- Učešće ruskih investicija u ukupnom iznosu je bilo najveće u periodu 2009-2013, a najveći godišnji iznosi su registrovani u 2007, 2008. i 2019. godini - kažu iz Agencije za unapređenje stranih investicija BiH.

Dragan Gligorić, profesor na Ekonomskom fakultetu u Banjaluci, ističe da ovi podaci uopšte nisu iznenađujući, s obzirom na to kakva je situacija u svijetu po pitanju odnosa s Rusijom, prvenstveno zbog rata u Ukrajini.

- Osim toga, u Evropi trenutno vladaju ogromni rizici u poslovanju pa kad se to sve spoji ovakav trend nije neočekivan. Brojne investicije koje se sprovode u BiH potencijalno su povezane sa saradnjom s firmama iz EU, a znamo da te firme imaju dosta problema u poslovanju, posebno kada je u pitanju energetika, a sve to je posljedica rata s Ukrajinom - pojašnjava Gligorić za Nezavisne novine i podsjeća da se ne smije zaboraviti i da su brojne evropske države direktno poslovale i zavisile od saradnje s Rusijom i da su nakon sukoba i sankcija bile primorane tražiti alternativna poslovna tržišta.

Isto mišljene dijeli i profesor ekonomije Ermin Cero, koji za Nezavisne novine poručuje da iako se ruska ekonomija pokazala puno otpornijom kada su u pitanju sankcije, ipak se očekuje značajan pad BDP-a u 2022. godini i to od tri do pet odsto.

- Jedan od osnovnih razloga smanjenih investicija u BiH iz Rusije su sigurno smanjene mogućnosti i raspoloživost kapitala zbog troškova rata i borbe sa zapadnim sankcijama - kaže Cero.

Međutim, ističe, ako se gledaju čisto ekonomski razlozi, i inflacija u BiH je značajno uticala na priliv ruskih investicija.

- Kada je BiH u pitanju, važno je istaći da je stopa inflacije oko 15 odsto i u takvim ekonomskim uslovima, iako veza između direktnih stranih investicija i inflacije nije baš u potpunosti jasna, teoretski gledano takva visoka stopa inflacije može uzrokovati umanjenje stranih investicija u ekonomiju i to ne samo ruskih, nego i investicija iz drugih zemalja - naveo je Cero.

Njegove riječi potvrđuju preliminarni podaci Centralne banke BiH, prema kojima su sve direktne strane investicije u BiH u prvih šest mjeseci ove godine 512,4 mil KM, što je za oko 250 mil KM manje nego u istom periodu 2021. godine.