Francuska u potpunosti nacionalizuje svoju najveću elektroenergetsku kompaniju

Francuska vlada je najavila nacionalizaciju najveće elektroenergetske kompanije u zemlji u nastojanju da ostvari energetski suverenitet u vrijeme dok je Evropa suočena s energetskom krizom pogoršanom usljed ruske invazije na Ukrajinu, prenosi Radio Slobodna Evropa pisanje svjetskih medija.

Francuska premijerka Elizabet Born rekla je 6. jula da će država u potpunosti nacionalizovati kompaniju Electricite de France (EDF), čime će vlada imati veću kontrolu nad restrukturiranjem kompanije opterećene dugom, navodi Rojters.

Kompanija EDF, u kojoj država već posjeduje 84%, jedna je od najvećih evropskih kompanija za proizvodnju električne energije i nalazi se u srži francuske nuklearne strategije kojom vlada želi da ublaži posljedice rasta cijena energije, dodatno povećanih zbog mogućnosti nagle obustave isporuka ruskog gasa.

Ta kompanija, međutim, kako ukazuje Rojters, umjesto da bude adut vlade, postala je njena velika glavobolja zbog godina kašnjenja u izgradnji novih nuklearnih elektrana u Francuskoj i Velikoj Britaniji, s prekoračenjem budžeta u vrijednosti od više milijardi evra.

EDF se ove godine suočila sa nizom problema, ukazuje Rojters. Polovina njenih zastarjelih reaktora u Francuskoj trenutno je van mreže, zbog čega je morala više puta da smanji proizvodnju nuklearne energije u vrijeme kada se Evropa muči da pronađe alternative ruskom gasu.

Kompanija je takođe pogođena odlukama vlade koje su je primorale da prodaje struju rivalima po nižim cijenama u okviru napora da se francuski potrošači zaštite od naglog povećanja troškova života.

Francuska planira da preuzme potpunu kontrolu nad EDF, kompanijom specijalizovanom za nuklearnu energiju, suočenom s velikim dugovima, prekidima proizvodnje i konfliktnim zahtjevima države, svog glavnog akcionara, dok se sprema za najveće porudžbine novih reaktora u posljednjih nekoliko decenija, piše Fajnenšel tajms.

Osnovana neposredno poslije Drugog svjetskog rata, EDF je bila otvorena za privatne investitore uz argument da će to donjeti više finansijske discipline i transparentnosti kompaniji s istorijom internih sporova, koja je takođe opisivana kao kvazi država u državi.

Međutim, status kompanije s akcijama na berzi bio je sve problematičniji, posebno ove godine kada je država primorala EDF da plati račun za ograničenje cijene energije kako bi zaštitila domaćinstva od rasta troškova, pogoršanih ruskom invazijom na Ukrajinu. Taj potez je izazvao negodovanje manjinskih akcionara, dok su udarac pretrpjele akcije EDF koje su pale gotovo 90 odsto u odnosu na najvišu vrijednost iz 2007. godine.


Nacionalizacija, ipak, ocjenjuje Fajnenšel tajms, možda neće riješiti sve probleme EDF koja se suočila s prekoračenjem troškova i kašnjenjima u nekoliko vodećih projekata pravljenja reaktora u Velikoj Britaniji i Francuskoj, što je izazvalo bojazni oko njene sposobnosti da ih u budućnosti proizvede u većem broju. Pored toga, problemi s korozijom u nekim od njenih 56 reaktora u Francuskoj su napravili rupu u finansijama EDF pošto je proizvodnja pala na višedecenijski minimum.

Nacionalizacija glavne francuske elektroenergetske i nuklearne kompanije odražava želju predsjednika Makrona da ostvari ekonomski i energetski suverenitet zemlje, dok se Evropa suočava s pogoršanom energetskom krizom zbog ruske invazije na Ukrajinu, ukazuje Njujork tajms.

Iako Francuska dobija oko 70% struje iz nuklearne energije, što je veći udio od bilo koje druge zemlje na svijetu, Born je rekla da više ne može da se računa na rusku naftu i gas.

Francuska je manje zavisna od ruskog gasa i nafte nego druge evropske zemlje, ali da bi se održala ta relativna nezavisnost, obnova zastarjelih nuklearnih reaktora je od ključnog značaja posebno pošto je rat u Ukrajini doveo do rasta cijena energije i povećanja inflacije, dok su troškovi života jedna od najvećih briga Francuza.

U Francuskoj postoji tradicija ekonomskog intervencionizma vlade, iako se zemlja odmakla od velikih nacionalizacija 1980-ih pod socijalističkim predsjednikom Fransoa Miteranom, tadašnjim liderom socijalista. Nacionalizacija EDF je ipak simboličan korak za predsjednika Makrona, bivšeg investicionog bankara koji je 2017. izabran na obećanjima o smanjenju regulacije i državne potrošnje.

Nacionalizacija jedne od najvažnijih elektroenergetskih kompanija u Evropi trebalo bi da pomogne Francuskoj u suočavanju s energetskom krizom, ocjenjuje Volstrit džurnal.

Odluka francuske vlade, navodi američki list, odražava kako evropske vlade preduzimaju sve odlučnije korake da kontrolišu svoja energetska tržišta kako cijene rastu i ruske zalihe energije opadaju. Njemačka je ove nedjelje pokrenula mjere za spasavanje gasnih kompanija koje se suočavaju s manjkom novca pošto je Rusija prošlog mjeseca prekinula isporuke gasa. Vlasti širom Evrope su takođe uvele ograničenje cijena.

Za nacionalizaciju EDF takođe su se zalagali moćni francuski sindikati, tvrdeći da bi oslobađanje kompanije od obaveza prema privatnim investitorima donjelo stabilnost, i da bi išlo u prilog nacionalnih prioriteta u borbi protiv klimatskih promjena.

Najava nacionalizacije EDF uslijedila je i pošto je Evropski parlament izglasao da se neki nuklearni i gasni projekti smatraju "zelenim", što bi im pomoglo u pristupu jeftinim zajmovima, čak i državnim subvencijama.

Vlada Francuske

Elizabet Born

Electricite de France

Elektrisite de Frans

EDF

francuska elektroenergetska kompanija

nacionalizacija

dugovi

nuklearke