Suspenzija odobrenja Sjevernog toka 2 u kritičnom trenutku za Evropu

Njemački energetski regulator privremeno je suspendovao odobrenje za gasovod Sjeverni tok 2 u kritičnom trenutku za evropsko snabdijevanje gasom kada se strahuje da Evropa neće imati dovoljno goriva za grijanje i proizvodnju struje u zimskim mjesecima.

Svjetski mediji pišu da je odluka donijeta u vrijeme povećanih tenzija između Moskve i Evropske unije, ponovo povećala inače visoke cijene gasa, prenosi Radio slobodna Evropa (RSE).

Suspenzija procesa odobravanja kontroverznog gasovoda Sjeverni tok 2, koji bi udvostručio oslanjanje na ruski gas, uslijedila je posle sve jačeg geopolitičkog pritiska da se odustane od tog projekta, ističe Gardijan.

Na energetskim tržištima širom Evrope porasle su cijene pošto je njemački energetski regulator obustavio proces sertifikacije, što, kako ocjenjuje britanski list, predstavlja veliko nazadovanje u planovima Gazproma da proširi dominaciju ruskog gasa novim gasovodom preko Baltičkog mora.

Zapadni lideri pozivali su da se odustane od Sjevernog tok 2, koji zaobilazi gasovode kroz najbliže susede Rusije - Ukrajinu i Belorusiju, uz upozorenje da bi mogao da destabilizuje region.

Kritičari projekta strahuju da će Rusija koristiti gasovod kao geopolitičko oružje u Evropi usred globalne gasne krize, istovremeno slabeći Ukrajinu koja se u velikoj mjeri oslanja na prihode od isporuke ruskog gasa u Evropu preko svoje tranzitne mreže, ukazuje Gardijan i ističe da Moskva to negira.

Cijene gasa dostigle su rekordne vrijednosti poslednjih meseci, usljed porasta potražnje nakon ekonomskog usporavanja zbog kovid-19 prošle godine, ali i kako, navodi Gardijan, nevoljnosti Rusije da uprkos rastu cijena pošalje dodatne isporuke u Evropu.

Njemački energetski regulator saopštio je da je "privremeno suspendovao" sertifikaciju gasovoda Sjeverni tok 2, jer su njegovi vlasnici odlučili da otvore njemačku filijalu koja nije postavljena u skladu s njemačkim zakonom, navodi Financial times, uz ocjenu da suspenzija dolazi u kritičnom trenutku za evropsko snabdijevanje gasom.

Projekat Sjeverni tok 2 sa sjedištem u Švajcarskoj osnovao je njemačku podružnicu koja će biti vlasnik njemačke dionice gasovoda kao odgovor na propise Evropske unije koji zahtijevaju da kompanije koje proizvode, transportuju i distribuiraju gas unutar bloka budu zasebna pravna lica. Njemački sudovi su u avgustu odbili zahtjev Sjevernog toka 2 da bude izuzet od pravila. Njemački regulatori su naveli da će sertifikacija biti suspendovana dok sva relevantna imovina i zaposleni ne budu prebačeni u filijalu, posle čega bi mogao da se nastavi četvoromjesečni proces sertifikacije. Međutim, briselski zvaničnici kažu da bi, kada njemačke vlasti završe procesa sertifikacije, on mogao biti podnijet Evropskoj komisiji koja ima dva mjeseca da procjeni sertifikat.

Viši saradnik u istraživačkom centru Atlantskog savjeta Alan Rajli kaže da je pokušaj da se napravi teritorijalna podružnica za dio gasovoda od 33 kilometra u Njemačkoj zapravo pokušaj da se pronađe rupa u pravilima. On kaže da čak i kada bi Evropska komisija prihvatila plan, članice Unije poput Poljske koja se protivi Sjevernom toku 2, mogu da podnesu tužbu uz tvrdnju da Sjeverni tok 2 predstavlja pretnju evropskoj energetskoj bezbjednosti.

Odluka njemačkog regulatora dolazi u vrijeme politički navođenog skoka cijena energenata u Evropi, kao i porasta tenzija izmedju Moskve i Evrope zbog izbjegličke krize u Belorusiji i povećanja ruskih trupa blizu granice s Ukrajinom, ukazuje New York Times.

Do suspenzije je došlo i kada je Njemačka u političkom limbu. Kancelarka Angela Merkel, koja čvrsto podržava Sjeverni tok 2, sada je vršiteljka dužnosti šefice vlade, dok lideri Socijaldemokratske partije, Zelenih i partije Slobodne demokrate raspravljaju o sastavu nove vlade, koja bi mogla biti manje naklonjena tom energetskom projektu nego prethodna.

Protivnici Sjevernog toka 2 u Njemačkoj, uključujući poslanike Zelenih koja će biti dio sledeće vlade, pozdravili su odlaganje odobrenja projekta.

Ruski predsjednik Vladimir Putin tražio je od njemačkih regulatora da odobre gasovod kako bi se ublažila gasna kriza u Evropi, rekavši na energetskoj konferenciji u oktobru da će Moskva "povećati isporuke" Sjevernim tokom 2 kada dobije odobrenje regulatora, ukazuje Njujork tajms, dodajući da mnogi u Evropi sumnjaju da Putin namjerno zadržava gas kako bi stvorio pritisak da se odobri novi gasovod.

Suspenzija odobrenja kontroverznog gasovoda iz Rusije povećala je zabrinutost da će Evropi ove zime ponestati gasa koji se koristi za grijanje većine domova i proizvodnju dijela električne energije u Evropi, ističe Wall Street Journal.

Odluka njemačkog regulatora povećala je cijene gasa u Evropi za skoro 10%, naglašavajući nesigurnu prirodu energetskih tržišta u regionu pred zimu.

Neki zapadni zvaničnici i trgovci energijom rekli su da ruski državni energetski gigant Gazprom zadržava isporuke gasa kako bi podigao cijene i natjerao evropske regulatore da daju zeleno svjetlo Sjevernom toku 2, što negiraju ruski zvaničnici i Gazprom.

Trgovci su se nadali da će dolazak gasa preko Sjevernog toka 2 popuniti zalihe i smiriti cijene, koje su na istorijski visokom nivou, ali su, podvlači američki list, šanse za dodatne isporuke smanjene odlukom njemačkog regulatora.

Hladno vrijeme u Nemačkoj, Velikoj Britaniji i drugde već je podiglo cijene poslednjih dana, dok su mirni vjetrovi smanjili proizvodnju energije vjetra i povećali potražnju za gasom. Cijene su dodatno podignute u ponedeljak, 15. novembra, kada je Gazprom za decembar rezervisao manji kapacitet gasovoda nego što se očekivalo na ključnim ulaznim tačkama na poljsko-nemačkoj i ukrajinsko-slovačkoj granici.