Minimalna naknada za vođenje platnog računa - Izmjene Zakona o unutrašnjem platnom prometu RS donose veću transparentnost u poslovanju banaka

Poslovanje klijenata u bankama u RS, prije svega fizičkih lica, biće u narednom periodu znatno olakšano. Problemi koji su do sada bili, kao što su posjedovanje tekućih računa, visine naknada za iste, dostupnost informacija koliko koja usluga košta biće otklonjeni nakon usvajanja Nacrta Zakona o izmjenama i dopunama Zakona o unutrašnjem platnom prometu RS.

Ovaj nacrt dostupan je javnosti na sajtu Ministarstva finansija RS i upućen je u Narodnu skupštinu RS na razmatranje i usvajanje.

Kako navode za eKapiju iz Ministarstva finansija RS, jedna od osnovnih novina u pružanju i korišćenju usluga platnog prometa za učesnike – fizička lica predstavljaju i odredbe ovog zakona o platnom računu sa osnovnim uslugama, odnosno osnovni platni račun.

- U skladu sa Direktivom (EU) 2014/92, kao i uporednim pravom zemalja okruženja, predloženo je da fizičko lice koje ima prebivalište u RS, ima pravo da zahtijeva od ovlašćene organizacije otvaranje i korišćenje osnovnog platnog računa, pod uslovom da nema otvoren drugi račun za obavljanje platnog prometa. Iako ovlašćene organizacije i danas nude određenim kategorijama fizičkih lica, kao što su studenti i penzioneri, otvaranje i korišćenje platnog računa po povoljnijim uslovima, ovim zakonom će se fizičkom licu, sa prebivalištem u RS, utvrditi pravo na osnovni platni račun, za korišćenje minimalnog broja i vrste platnih usluga, po znatno povoljnijim uslovima u odnosu na aktuelne tržišne cijene - ističu.

Dodaju da je zakonom predviđeno da ovlašćene organizacije pružaju usluge vezano za osnovni platni račun besplatno ili uz razumnu naknadu koja ne može biti veća od 0,15% prosječne neto plate isplaćene u RS, u skladu sa podacima koje objavljuje Republički zavod za statistiku, na osnovu prosjeka prethodne kalendarske godine.

- Ako se uzme u obzir navedeni obračun, visina naknade za vođenje osnovnog platnog računa trenutno bi iznosila najviše 1,5 КM. Navedenim odredbama obezbjeđuje se veća uključenost fizičkih lica u platni promet, i korišćenje platnog računa sa osnovnim usluga uz plaćanje razumne naknade.

Prema novom zakonu, banka će klijentima dostavljati najmanje jednom godišnje izvještaj o naplaćenim naknadama i pruženim uslugama, ističe direktor Unije udruženja poslodavaca RS Saša Aćić.

- Banka i sada transparentno prikazuje cijene usluga i naknada, u informativnim listovima na internet stranici banke, kao i prostorijama banke, te klijentima dostavlja redovno izvode po računu na način na koji se klijent opredijelio u banci. Nova obaveze banaka, prema zakonu, će biti da na svojoj internet stranici ili linkom na sajt Agencije za bankarstvo RS prikazuju uporedive podatke o naknadama koje ovlaštene organizacije naplaćuju od fizičkog lica za listu reprezentativnih usluga definisanih od strane ABRS, što predstavlja poboljšanje transparentnosti.

Da je glavni cilj izmjena ovog zakona da klijenti bolje razumiju nakande koje plaćaju za svoj račun u banci smatra i ekonomista Srđan Šuput.

- Uvođenje jednostavnog tekućeg računa za klijenta fizičko lice, koji bi trebalo da koristi samo za primanje ličnog dohotka i/ili penzije i koji bi trebalo minimalno da optereti klijenta sa troškovima je već prihvaćeno u nekim zemljama u našem okruženju, i smatram da je ovo odličan potez koji Vlada RS radi kroz zakonsku regulativu - ističe Šuput.

Predloženim zakonom uspostavljaju se registri sefova fizičkih i pravnih lica, kao elektronske baze podataka o ovim bankarskim uslugama. Imajući u vidu da Agencija za posredničke, informatičke i finansijske usluge vodi druge kompatibilne registre RS, predloženo je da se uspostavljanje i vođenje i registra sefova fizičkih lica i registra sefova poslovnih subjekata povjeri ovoj agenciji.

- Registri sefova fizičkih i poslovnih subjekata uspostavljeni su u okruženju i zemljama Evropske unije, a uspostavljanje ovakvih centralizovanih baza podataka nalažu i međunarodni standardi i najnovija Direktiva (EU) 2018/843 koja uređuje sprečavanje pranja novca i finansiranja terorističkih aktivnosti - ističu za eKapiju iz Ministarstva finansija RS.

Aćić smatra da uvođenjem registra računa fizičkih lica kojem pristup imaju institucije, definisane u skladu sa ovim zakonom i uputstvom APIF-a, stvorene su pretpostavke za unapređenje postupaka koje vode institucije, kao što su sudski postupci protiv fizičkih lica, poreske obaveze.

- Na jednom mjestu, kod APIF-a, su dostupni svi podaci umjesto da se šalju dopisi svim bankama pri čemu je skraćeno vrijeme i značajne su uštede u sredstvima - resursi institucija, resursi banaka, trajanje procesa i sl.. Prema iskustvima iz banaka, nadležne institucije još uvijek ne koriste u potpunosti ovu mogućnost nego i dalje traže podatke od svake banke pojedinačno za jedno fizičko lice.

Dalje dodaje da novi Zakon o UPP predviđa uvođenje registra korisnika sefova fizičkih i pravnih lica u ovlaštenim organizacijama bez informacije o sadržaju sefova.

- Ova evidencija će nadograditi postojeće registre kod APIF-a i omogućiti unapređenje rada institucija koje su ovlaštene da raspolažu ovim podacima, kao što je npr. u slučaju ostavinskih postupaka i sl.

Kada su u pitanju poslovni subjekti, najvažnije novine odnose se na jačanje transparentnosti u pogledu vrsta i cijena usluga platnog prometa, koje banke pružaju ovim licima, smatra direktor MF banke Bojan Luburić.

- Ovo bi trebalo omogućiti poslovnim subjektima da lakše dobiju samo one usluge koje su im zaista potrebne i da samo njih plate, kao i da se pojača tržišna utakmica između banaka u ovom segmentu, što bi trebalo dovesti i do konkurentnijih, nižih cijena ovih usluga za klijente.

Luburić ističe da se novim izmjenama definiše i pojam "elektronskog novca" koji predstavlja elektronski pohranjenu novčanu vrijednost, što je, smatra, veoma značajna novina neophodna kako bismo uhvatili korak sa trendovima digitalizacije koji se dešavaju u EU i zemljama u okruženju.

- Međutim, biće neophodno unutar zakona ili posebnim podzakonskim propisom mnogo preciznije definisati ovaj pojam, kao što je već urađeno u Hrvatskoj i Srbiji.

Osim toga, ističe direktor MF banke, izmjenama će biti propisana i precizno definisana "Lista reprezentativnih usluga" koje banke pružaju i naplaćuju.

- Biće jasna, lako uporediva i javna, pa će u značajnoj mjeri unaprijediti konkurentnost i omogućiti veću transparentnost, bolji uvid u vrste usluga i vjerovatno niže cijene određenih usluga. Klijenti će imati pravo minimalno jednom godišnje ili na zahtjev, besplatno da dobiju detaljan i jasan "Izvještaj o naknadama" što je veliki isporak ka potpunoj transparentnosti, što i jeste osnovni cilj ovih izmjena - zaključio je Luburić za eKapiju.