Energetska kriza u Kini - Restrikcije struje prijete da uspore rast ekonomije

U Narodnoj Republici Kini u toku je štednja struje koja dotiče preduzeća i građane širom zemlje. Naime, u 20 od ukupno 34 veće administrativne jedinice (kao što su provincije i autonomne oblasti) primijenjene su mjere štednje, pišu mediji u toj državi.

Najveće restrikcije sprovode se na sjeveroistoku zemlje u provincijama Đilin i Lijaoling, a u nekim većim gradovima kao što je Šenjang delimično su isključeni semafori i ulično osvjetljenje.

Glavni uzrok je poskupljenje uglja, koji i dalje, sa udjelom od 52%, ima važno mjesto u proizvodnji struje u najmnogoljudnijoj zemlji svijeta, mada ona ubrzano radi na izgradnji nuklearnih centrala i tehnologijama za korišćenje obnovljive energije (i već je značajno smanjila zavisnost od uglja).

Od početka ove godine cijena termalnog uglja u Kini porasla je za oko dvije trećine. Na svjetskom tržištu tona uglja ovih dana dostigla je 212 USD dok je na početku godine bila oko 103 USD. Stručnjaci smatraju da cijenu uglja podiže prije svega nestašica prirodnog gasa.

Cijena struje u Kini uglavnom je fiksna, odnosno, određuje je država, dok se ugalj kupuje na slobodnom tržištu, zbog čega se javlja problem da poskupljenje uglja ne može da bude plaćeno iz poskupljenja struje.

Takođe, provincijske vlasti dobile su zahtjev od centralne vlade da rade na smanjenju potrošnje energije, odnosno, njenom racionalnijem korišćenju, kao i kvote za redukciju emisije ugljen-dioksida, koje neke od njih pokušavaju da ispune smanjenjem upotrebe uglja, što takođe otežava proizvodnju struje.

Predstoji povećana potražnja za strujom

Od 1. oktobra u Kini počinje tzv. "zlatna nedelja", serija praznika tokom koje stotine miliona građana putuju i tokom koje je povećanja potrošnja struje u domaćinstvima. Prvi oktobar je, inače, dan osnivanja Narodne Republike Kine, koja je utemeljena tog datuma 1949. godine.

S druge strane, početak jeseni je i vrijeme kada kineske fabrike povećavaju proizvodnju (i potrošnju struje) da bi zadovoljile ogromnu tražnju igračaka, ukrasa i drugih proizvoda, koji se u zemljama širom svijeta koriste za Božić i Novu godinu.

Približava se i, u Kini, prilično oštra zima, kada drastično raste potrošnja struje i uglja za grijanje.

Analitičari Goldman Sachs-a u Šangaju smatraju da bi usporavanje kineske privrede usljed štednje struje moglo da njen ovogodišnji ekonomski rast umanji sa projektovanih 8,2% na 7,8%.

Kao rješenje, vlasti u Pekingu, mogu da ulože više novca u uvoz uglja, povećaju domaću proizvodnju (za šta imaju kapacitete) i, naravno, eventualno posegnu za nepopularnim poskupljenjem struje.

To bi, međutim, moglo da ugrozi planove o smanjivanju emisije štetnih gasova i prelazak na izvore energije koji manje zagađuju životnu sredinu, da poskupi privrednu aktivnost i izazove nezadovoljstvo stanovništva zbog pada životnog standarda. Zato pojedini analitičari u istočnoj Aziji smatraju da kineska država možda neće nastojati da u potpunosti eliminiše restrikcije, već da ih bitno ublaži.