Čeka li Evropu skupa zima? - Cijene energenata i struje na rekordnom nivou

Rekordan rast cijena energije, koji je podigao evropske troškove za električnu energiju do višegodišnjih maksimuma, vjerovatno neće popustiti do kraja godine. To ukazuje na skupu zimsku grijnu sezonu za potrošače, piše Rojters.

Ključni referentni ugovori o električnoj energiji u EU i Francuskoj udvostručeni su tokom ove godine usljed uzajamnog uticaja više faktora, od ekonomskog oporavka Azije – koji je doveo do skoka cijena uglja i gasa – do političke volje da se podignu evropske dozvole za emisiju ugljen-dioksida, viših cijena nafte i niske lokalne proizvodnje iz obnovljivih izvora.

Referentni ugovor o električnoj energiji EU, njemački Cal 2022 za bazno opterećenje, postavio je u petak novi rekord od 97,25 EUR po megavat satu (MWh), dok je njegov francuski ekvivalent iznosio rekordnih 100,4 evra po MWh.

Iako se obrasci snabdijevanja vjetrom i isporuke ruskog gasa smatraju tržišnim džokerima, trenutna situacija znači da je vjerovatan pad snabdijevanja električnom energijom, kažu trgovci i analitičari.

Gledajući četvrti kvartal i početak zime, i promptne i terminske cijene crpe snagu iz oskudnih osnova snabdijevanja, dok prognozirano hladno i suvo vrijeme ukazuju na održivu potražnju i skromno snabdijevanje hidroenergijom.

- Svi naši pokazatelji o vremenu i tržištu goriva se povećavaju - rekao je Georgy Slavov, šef osnovnog istraživanja brokera Marex Spectron.

Najveća nepoznanica je gasna konekcija Sjeverni tok 2 (NS 2) od Rusije do Njemačke, koja bi mogla da počne sa radom u 2021. godini i snažno poveća evropske zalihe gasa.

Sa oko 70% popunjenosti, skladišta gasa su na nižem nivou nego obično nakon slabe uvozne godine u kojoj su azijski kupci ugrabili tečni prirodni gas (LNG), a evropska industrija se oporavila brže od očekivanog u odnosu na smanjenu potražnju usljed krize izazvane virusom kovid 19. U ovo doba prošle godine zalihe su bile na 93%, pokazali su podaci industrijske grupe GIE.

Izgradnja gasovoda NS 2 od 55 milijardi kubnih metara godišnje je završena, spremna da udvostruči ruski kapacitet za izvoz gasa preko Baltičkog mora, ali njemački regulator još nije dao zeleno svjetlo, što bi moglo potrajati mjesecima.

- Čim tržište shvati da kroz njega protiče realni tok, tržište gasa će ići na dole - rekao je Slavov.

Potražnja elektrana za gasom bila je velika usljed nižih prosječnih brzina vjetra u Evropi, čime je bila ograničena proizvodnja energije iz vjetroelektrana. Analitičari ICIS Energy kažu da se očekuje da će proizvodnja energije vjetra u Nemačkoj u naredne dvije sedmice iznositi u prosjeku samo 5 gigavata (GW) dnevno u poređenju sa prosjekom od preko 10 GW tokom tri prethodna septembra. To je samo desetina potencijalnog kapaciteta.

- Ako ponovo bude perioda u kojima pada proizvodnja vjetra, što je u prirodi vjetra, ponovo će doći do visokih cijena - rekao je analitičar ICIS Energy Roy Manuell.

Takođe, malo je vjerovatno da će se umanjiti drugi troškovi koji utiču na cijene električne energije, poput dozvola za emisiju ugljen-dioksida. Referentni ugovor za CO2 u Evropskoj uniji, koji trenutno iznosi 62,4 EUR po toni, i dalje ostaje nedaleko od rekordno visokih vrijednosti zabilježenih ove nedelje, podstaknut ambicioznijim klimatskim ciljevima koji povećavaju trošak zagađenja, ali i time što visoka proizvodnja električne energije znači da je kupcima potrebno više dozvola.

U složenim interakcijama između goriva i ugljen-dioksida, potražnja za ugljem je porasla jer proizvođači energije nastoje da izbegnu visoke cijene gasa. S obzirom na to da postrojenja na ugalj emituju dvostruko veću količinu ugljen-dioksida u odnosu na gasna postrojenja, to je zauzvrat dovelo do veće potražnje i viših cijena dozvola za CO2.

Evropske cijene uglja za proizvodnju električne energije su na 12-godišnjem maksimumu, i na 13-godišnjem u Aziji.

Najmanje jedan faktor, dostupnost nuklearnih kapaciteta u velikom izvozniku električne energije, Francuskoj, trebao bi donijeti mir jer su inženjeri naporno radili na poboljšanju flote – iako je u čitavoj Evropi slika nuklearne energije izmješana.

Trenutna dnevna raspoloživost nuklearne energije u Francuskoj iznosi između 45 GW i 47 GW u septembru, što je oko 73-75% ukupne instalisane snage i za 6 do 7 GW iznad petogodišnjeg prosjeka, prema podacima ICIS-a pribavljenim od mrežne kompanije RTE. Dostupnost u novembru i decembru trebalo bi da dostigne blizu 90%.