Azotna đubriva prijete klimi, a hrana mora da se proizvodi - Kako dalje?

Sve veća upotreba đubriva na bazi azota za proizvodnju hrane povećava emisije azotnog oksida (N2O), manje poznatog gasa, tako prijeteći naporima da se globalno zagrijevanje održi na međunarodno dogovorenim granicama, upozorili su naučnici u studiji objavljenoj u časopisu Nature.

Ovu materiju stvorio je čovjek, a oštećuje ozonski omotač Zemlje. Njegov nivo u atmosferi porastao je za 20% od 1750. godine, dok su emisije porasle za 30% poslednje četiri decenije i to zbog ljudske aktivnosti.

Fokus u suzbijanju emisija štetnih gasova koji zagrijevaju klimu je do sada uglavnom bio na ugljen dioksidu i metanu, a naučnici smatraju da je N2O zanemaren.

U petogodišnjoj studiji, naučnici iz 48 institucija širom svijeta mjerili su i izračunali prirodne i ljudske izvore emisija N2O od 1980. do 2016. godine. Otkrili su da su one iz poljoprivrede porasle za 1,4% godišnje.

Iako su azotna đubriva presudna za povećanje produktivnosti usjeva i poboljšanje bezbjednosti hrane širom svijeta, ona mogu da prouzrokuju velike ekološke izazove. U stratosferi, N2O može da se razgrade i stvore drugi molekuli koje uništavaju ozonski omotač koji štiti planetu od ultraljubičastog zračenja. Kao zagađivač klime, ovo se hemijsko jedinjenje može zadržati u atmosferi decenijama.

- Nemamo zamjenu za azotno đubrivo, a biljkama je potreban taj element, jer pokušavamo da proizvedemo mnogo hrane na malom području - rekao je Kanadel iz australijske Organizacije za naučna i industrijska istraživanja Komonvelta.

- Ali, postoji mnogo prostora za poboljšanje efikasnosti njegove upotrebe, uključujući vrijeme, brzinu i način primjene na biljke i zemljište - dodao je.

- Ako se emisije ne smanje, prosječne globalne temperature mogle bi da porastu za čak tri stepena - napomenuo je koautor Parvada Sintaralingam sa britanskog Univerziteta East Anglia.

Pariski sporazum iz 2015. godine o klimatskim promjenama obavezao se na to da ograniči globalno zagrijevanje ispod dva stepena kako bi se izbjegli najgori uticaji klimatskih promjena, za koje naučnici kažu da bi mogle da uključe ​​nestašicu hrane i vode i masovno raseljavanje.

- Ova studija poziva na hitne mjere za kontrolu emisija N2O. Ako to ne učinimo, da bismo postigli pariske ciljeve, moraćemo još strože da kontrolišemo druge štetnih gasova poput CO2 i metana - upozorio je Suntaralingam.

Najveći regionalni doprinos globalnim emisijama N2O su Istočna Azija, Južna Azija, Afrika i Južna Amerika, a Brazil, Kina i Indija bilježe najveći rast, navodi se u studiji.

Evropa je jedina regija koja ih je uspješno smanjila tokom posljednje dvije decenije, prema Vilfredu ViniVarteru, višem istraživaču u Međunarodnom institutu za primjenjenu sistemsku analizu sa sjedištem u Beču.

Prema studiji, emisije ovog hemijskog jedinjenja iz evropskih poljoprivrednih zemljišta smanjile su se za 21% između 1990. i 2010. godine, a one iz postrojenja azotne kiseline u državama članicama EU smanjile su se s 11% na 3% između 2007. i 2012.

Mjere koje su ih smanjile uključivale su napore na redukciji zagađenja podzemnih voda uzrokovanih ulaskom azota u rijeke i tehnologiju koja omogućava precizniju primenu đubriva.

- Evropa je takođe instalirala opremu za suzbijanje emisija iz industrijskih postrojenja koja proizvode azotnu kiselinu - zaključio je Vinivarter.