Novo Goražde: Vojni objekti uskoro na raspolaganju privrednicima - Japanske gljive u tajnom skloništu bivše JNA

Opština Novo Goražde se nalazi u istočnom dijelu Bosne i Hercegovine. Mada na njenom teritoriju posluju tri veća preduzeća, Fabrika žice, Fabrika mašina i Hladnjača kapaciteta 2.000 tona, Novo Goražde važi za jednu od najnerazvijenijih opština u Republici Srpskoj. Na području ove opštine živi oko 4.000 stanovnika od kojih je 600 zaposleno, dok je u Zavodu za zapošljavanje evidentirano oko 400 nezaposlenih lica.

Na ovom području, 1948. godine, Jugoslovenska narodna armija je otpočela gradnju podzemnog objekta "Soča", te je sve do 1963. godine nekoliko stotina radnika radilo u dvije smjene. Od 1963. do 1978. godine brojne ekipe stručnjaka instaliraju najsavremeniju opremu u industrijski dio namijenjen vojnom preduzeću "Pobjeda" ali daleko više u uređeni prostor namjenjen za rezervnu ratnu lokaciju Generalštaba bivše JNA i najvišeg političkog rukovodstva bivše SFRJ. Objekat je zahvaljujući ugrađenoj opremi mogao samostalno da funkcioniše i radi bez kontakta sa vanjskim svjetom i do tri mjeseca sa punim kapacitetom ljudstva u njemu ali isti nije nikada stavljan u funkciju.

Kako je za portal eKapija.ba kazao Tomislav Čarapić, šef službe za privredu i društvene djelatnosti opštine Novo Goražde, ukupna korisna površina objekta je oko 12.000 kvadratnih metara, od čega na industrijski (proizvodni) dio otpada 10.000, a na uređeni prostor kao što su kancelarije, restoran, ambulanta i radionica oko 2.000 kvadratnih metara. U okviru proizvodnog dijela je sistem proizvodnih hala propisanih gabarita, uređaji za zagrijavanje i hlađenje zraka koji se sistemom cijevi razvodi po cijelom objektu, zatim sistem trafo stanica, vlastiti agregati velike snage kao i regulisan dovod vode i dr .

Pored 13 uređenih mokrih čvorova, magacina, radionice, objekat ima tri ulaza sa jedne strane i jedan ulaz na drugom nivou koji je služio za snadbijevanje. Uređeni prostor, pored ostalog, ima 98 kancelarija po sistemu kontejenera u nizu, dvije veće sale za sastanke, prostor za ambulantu, restoran sa kuhinjom i prostor za odmor. Temperatura u objektu se kreće od 12 do 14o C, zavisno od dijela prostora i godišnjeg doba, uz relativnu vlažnost od 40 do 90 % .

"U ovaj objekat postoje tri ulaza sa jedne strane i jedan ulaz planiran za snadbijevanje otpremu koji vodi na drugi nivo. Također, postoji i mogućnost podjele objekta na 3 cjeline sa zasebnim ulazima, sa samostalnim elektroinstalacijama i dovodom vode, zavisno od namjene objekta. Prilaz objektu je moguć sa dvije strane, udaljen od magistralnog puta M-20 Beograd-Dubrovnik oko 100 metara, a ispred objekta postoje uslovi za eventualnu gradnju pomoćnih objekata, stražarskih kućica i sl. Objekat je ograđen sa betonskim stubovima i žičanom ogradom sa tri velike metalne ulazne kapije", pojašnjava Čarapić za naš portal.

Prostorije su kompletno smještene u brdu kao sistem komunikacijskih tunela širine i visine 3 metra, radnih i drugih prostorija širine od 8 do 10, visine od 4 do 8 i dužine od 100 do 150 metara sa poprečnim komunikacijama.

"Elektroinstalacije u samom objektu su u jednom dijelu oštećene ali postoji mogućnost dovođenja struje u objekat, kao i posebno razvođenje unutar objekta kao zasebne cjeline sa posebnim mjerenjem. Također, postoje razvedene instalacije ventilacije i klime sa izgrađenim ventilacionim dimnjacima, koji nisu stavljani u upotrebu od 1992. godine, međutim, razdvajanje instalacija nije moguće bez većih ulaganja", ističe Čarapić za eKapija.ba.

Prema njegovim riječima, objekat je koristio vodu iz dva bunara koji su crpili vodu iz rijeke Drine i pumpama je prebacivali u objekat na visinu od 40 metara u dva bazena. Odatle su napajali instalacije prirodnim putem. Isto tako, kanalizacione instalacije su povezane i sprovedene u kolektore kod rijeke Drine.

Prema mišljenju stručnjaka, objekat je trenutno u dosta dobrom stanju bez vidljivih oštećenja unutrašnjih zidova i podova. Elektroinstalacije su pretrpile dosta oštećenja i zavisno od namjene korištenja objekta potrebna je rekonstrukcija, a postoji i mogućnost dovoda struje sa obližnje trafo stanice, te priključenja po cjelinama. Vodovodne i kanalizacione instalacije su pretrpile djelimična oštećenja, dok je stanje ventilacije i klime neispitano, odnosno nema vidljivih oštećenja.

"U objektu postoje instalirane elektro, vodovodne i kanalizacione instalacije, ventilacioni sistem sa elektromotorima, trafo stanice, rezervoari za gorivo ali ni oni nisu bili u funkciji od 1992. godine. U zavisnosti od namjene objekta, oprema se mora pregledati i osposobiti", pojašnjava Čarapić te dodaje da je prilaz objektu dobar i nesporan, ograđen sa bodljikavom žicom i sa tri veće metalne kapije. U toku ratnih dešavanja na ovim prostorima došlo je do djelimičnog devastiranja unutrašnjih instalacija posebno elektro mreže.

Odlukom Vlade Republike Srpske od 13. oktobra 2003. godine ovaj specifični i jedinstveni objekat ustupljen je opštini Novo Goražde bez nadoknade. Uknjižen je u katastru opštine ukupna i njegova površina sa pripadajućim zemljištem iznosi 202.170 kvadratnih metara.

Na osnovu zaključka Skupštine opštine Novo Goražde iz marta 2009. godine, raspisan je i JAVNI OGLAS za upošljavanje kapaciteta objekta SOČA (izdavanje objekta) na koji su se javili OZZ "EKO DRINA" iz Novog Goražda, konzorcijum "Bel-Kal" iz Kragujevca, te "Lana Internacional" iz Novog Goražda.

"Prijedlog komisije je bio da se sklopi ugovor sa Konzorcijumom. Na sjednici Skupštine je donijeta i Odluka kojom je načelnik ovlašten da sačini i potpiše ugovor sa Konzorcijumom. Narednih dana se očekuje potpisivanje ugovora, a zatim i njegovo odobravanje od odbornika Skupštine, kako je to i traženo u Odluci", kaže Čarapić za portal eKapija.ba.

Prema njegovim riječima, ugovorom će biti precizirani uslovi zakupa objekta i predviđena cijena zakupa, a ona će se umanjivati za svako zaposleno lice sa područja ove opštine. Prema dostavljenom biznis planu Konzorcijuma u objektu će se organizovati proizvodnja gljiva šampinjoni i shiitake.

"Opština ima urađen Elaborat o uzgoju gljiva i isti se može pogledati u opštini. Također, pozivamo zainteresovane investitore da nas posjete i pogledaju objekat "Soča", uz maksimalnu podršku investitorima u pribavljanju neophodne dokumentacije i dozvola", poručuje Čarapić te dodaje da, pored zakupa objekta, postoji i mogućnost zajedničkog ulaganja, odnosno mogućnost formiranja zajedničkog preduzeća opštine Novo Goražde i potencijalnog investitora.

A. Delić