Fond za nauku Srbije odobrio finansiranje projekta vještačke inteligencije ATLAS

Grupa istraživača sa Instituta za fiziku u Beogradu učestvuje u jednom od 12 projekata u oblasti vještačke inteligencije za koje je, od 70 prijavljenih predloga, Fond za nauku Republike Srbije odobrio finansiranje, navodi se na sajtu Instituta za fiziku.

Projekat ATLAS, što je akronim od punog naziva Artificial Intelligence Theoretical Foundations for Advanced Spatio-Temporal Modelling of Data and Processes, obuhvata kako teorijska istraživanja u ovoj dinamičnoj disciplini, tako i njenu primjjenu, prije svega u oblasti zaštite životne sredine. Rukovodilac projekta je prof. dr Endre Pap sa Univerziteta Singidunum, a tim sa Instituta koji predvodi dr Andreja Stojić, čine i dr Dimitrije Maletić, dr Dušan Vudragović, dr Gordana Jovanović, dr Mirjana Perišić, dr Marija Mitrović Dankulov i Ana Vranić.

Program za razvoj projekata u oblasti vještačke inteligencije je drugi veliki poziv Fonda za nauku, nakon programa PROMIS u okviru koga su istraživači sa Instituta za fiziku uspjeli da osvoje čak četiri projekta. Pored snažne konkurencije, učešće u programu posvećenom veštačkoj inteligenciji bilo je otežano za istraživače sa Instituta za fiziku zbog neobičnog, formalnog zahtjeva da u nazivu objavljenih naučnih publikacija doslovno mora pisati "vještačka inteligencija".

Međutim, kao i svi drugi svjetski centri za istraživanje u fizici i srodnim oblastima, Institut za fiziku u Beogradu neguje i istraživanja u oblasti veštačke inteligencije, posebno u domenu mašinskog učenja, za šta poseduje i infrastrukturne i ljudske kapacitete. Kako kažu u timu ATLAS, ovakva, po prirodi multidisciplinarna istraživanja danas se odvijaju kroz saradnju sa drugim istraživačkim organizacijama. Upravo to je i dovelo do pokretanja projekta koji je plod duge i plodne saradnje Instituta sa Univerzitetom Singidunum na ovom polju.

Prema riječima člana tima projekta ATLAS, dr Andreje Stojića iz Instituta za fiziku, očekuje se da projekat "na svoja pleća postavi neba koja će nauku izmjestiti iza postojećih horizonata", čime aludira na grčkog titana sa kojim dijeli ime. Osnovna ideja projekta zasnovana je upravo na pitanju na koji način i u kom kapacitetu vještačka inteligencija može doprineti transformaciji horizonta znanja.

Poseban fokus je na pitanjima iz oblasti životne sredine, za koju dr Stojić tvrdi da je vrlo kompleksan sistem, a probleme i izazove predstavljaju kvalitet podataka, njihova analiza i interpretacija, ali i nerazumijevanje povezanosti različitih faktora ovog sistema. Uloga vještačke inteligencije u disciplinama koje se kontinuirano obogaćuju podacima, biće sve veća, a dr Stojić objašnjava da su podaci iz oblasti životne sredine odavno stekli status "velikih podataka" (Big Data), ali da nikada nisu tako tretirani.

Zadatak projekata ATLAS je da ojača kapacitete za prikupljanje, analizu i tumačenje podataka koji su javno dostupni, a zatim da ponudi i osnovu za buduće planiranje i kreiranje politika. Kako članovi tima sa Instituta navode, tri osnovna cilja ovog projekta su: razvoj novih teorijskih osnova vještačke inteligencije, razvoj javno dostupne veb platforme koja može poslužiti u istraživanjima iz različitih oblasti i verifikacija razvijenih metoda kroz analizu stanja kvaliteta vazduha na globalnom nivou.

Istraživači sa Instituta za fiziku u Beogradu će učestvovati u svim fazama projekta, odnosno u razvoju metoda, validaciji i razvoju platforme ATLAS. Dok će istraživači sa Univerziteta Singidunum voditi glavnu riječ u razvoju metoda, tim sa Instituta će tu ulogu imati u interpretaciji rezultata iz oblasti zagađenja vazduha i validaciji. Platofrma na čijem će razvoju raditi oba tima, biće implementirana na superkompjuteru Paradoks instalaciji u Centru za izučavanje kompleksnih sistema na Institutu fiziku u Beogradu.