Piralena u Incelu ima 3.000 puta više od dozvoljene količine - RS nema ustanovu za liječenje trovanja ovim uljem

Na pojedinim lokacijama u banjalučkoj Poslovnoj zoni Incel utvrđeno je da kancerogenog ulja piralen ima čak 3.000 puta više nego što je dozvoljeno, pokazale su najnovije analize zemljišta sa tog područja u koje je Glas Srpske imao uvid.

Hemijska analiza zemljišta obavljena je na ukupno 52 lokacije u Incelu, od kojih je na 21 otkriven piralen u prekoračenim vrijednostima. Na tim lokacijama posluje ukupno šest preduzeća.

Svi rezultati rađeni su i upoređivani prema Pravilniku o dozvoljenim količinama opasnih i štetnih materija u poljoprivrednom zemljištu, s obzirom na to da ne postoji pravilnik za industrijska zemljišta.

Tako je, prema tom aktu, maksimalno 0,2 mg/kg granična vrijednosti piralena (PCB), međutim, na pojedinim lokalitetima na području Incela u površinskom i dubinskom sloju, odnosno na dubini zemljišta od 25 do 50 centimetara, detektovane su veoma visoke vrijednosti PCB-a.

Najveće zagađenje piralenom, i to u vrijednosti koja premašuje 600 mg/kg, otkriveno je u firmi Lukić invest, i to na lokacijama gdje se nekada nalazio transformator i kod kontejnera sa otpadnim bakarnim kablovima.

Osim u toj firmi, povišena koncentracija piralena pronađena je i u Poslovnoj zoni AD, i to na pojedinim lokacijama u iznosu od 565 mg/kg, ali i u firmama BC Metal, Top metal, Univerzum i SHP Celeks.

U izvještaju koji je radio Institut za zaštitu i ekologiju RS, a po nalogu ekološke inspekcije grada Banjaluka, a koji je u posjedu Glasa Srpske, navedeno je da prosječna izmjerena vrijednost PCB-a na zagađenim lokacijama iznosi 109,31 mg/kg, što je veoma visoka vrijednost i znatno veća od relevantne granične vrijednosti u Srpskoj, a posebno od granične vrijednosti u drugim zemljama, koja iznosi svega 0,02 mg/kg.

U ovom izvještaju je navedeno da se ne može garantovati da na lokacijama na kojima je pronađen piralen u površinskom sloju ne postoji zagađenje u donjim slojevima zemljišta, jer je uočljivo da na dosta lokacija ima nanošenja materijala i miješanja površinskog sloja, što otežava prikaz realne slike zagađenja.

- Potrebno je uraditi širi monitoring na kompletnoj lokaciji površinskog i dubinskog sloja zemljišta, te analizirati podzemne vode u Incelu kako bi se stekla prava slika širenja zagađenja u zemljište, podzemne vode i prisustvo u vazduhu - stoji u izvještaju, gdje je istaknuto da u saradnji sa zdravstvenim ustanovama treba procijeniti uticaj zagađenja na zdravlje stanovništva.

Osim zagađenja piralenom, ukazano je i na veoma visoko prisustvo teških metala i da su njihove vrijednosti na najvećem broju lokacija prekoračene.

- Treba naglasiti i da pokrivenost uzoraka na lokaciji Incela nije dovoljna, jer su urađene 52 analize, što predstavlja 0,65% analize po hektaru i što ne daje pravu sliku zagađenja, jer se radi o velikoj površini od ukupno 80 hektara - zaključeno je u ovom izvještaju.

Srpska nema ustanovu za liječenje od trovanja piralenom

Pomoćnik direktora za medicinske poslove u Zavodu za medicinu rada i sporta RS Vesna Paleksić kaže da u Republici Srpskoj ne postoji specijalizovana ustanova za liječenje od eventualnog trovanja piralenom, kao što je to Nacionalni centar za kontrolu trovanja na VMA u Beogradu ili Institut za medicinu rada Srbije.

Na svim mjestima gdje su radnici bili izloženi piralenu, kaže, potrebno je izvršiti procjenu rizika i uraditi mjere eliminacije, a radnicima obezbijediti ljekarske preglede.

- Zdravstveno stanje radnika koji su bili izloženi piralenu neophodno je pratiti najmanje 10 godina nakon izlaganja - objašnjava Paleksić.

Piralen, kako ističe, spada u kumulativne otrove i ima sistemske efekte trovanja, koji se mogu ispoljiti neposredno nakon trovanja, ali i u budućnosti.

U ljudski organizam dospijeva preko kože, udisanjem pare ili produkata nastalih prilikom požara, preko sluznice oka ili gutanjem. Može oštetiti jetru, endokrini sistem, bubrege, nervni sistem, a ima, kako navodi, i potencijalno teratogeno i kancerogeno dejstvo. Dodala je da su žene posebno osjetljive na piralen, zbog dejstva na steroidne hormone, koji im u trudnoći može izazvati oštećenje ploda.

Firme gdje su utvrđene najviše vrijednosti zagađenja zemljišta u Incelu

dozvoljena vrijednost PCB (0,2 mg/kg) Lukić invest - više od 600

Poslovna zona AD - 565 BC Metal - 250

Top metal - 5,2

Univerzum - 3,6

SHP Celeks - 0,9