Stiže revolucionarni sistem navodnjavanja iz Srbije - Čeka se podrška banaka radi plasmana na tržištu

Svjedoci smo klimatskih promjena koje se odražavaju na svakodnevni život čovjeka, a posebno utiču na poljoprivrednu proizvodnju. Ratari, povrtari, voćari i vinogradari suočavaju se sa teškim posljedicama suše, a naročit teret podnose oni koji nemaju sisteme za navodnjavanje na svojim parcelama.

Ipak, ni sistemi koje poznajemo više nisu toliko efikasni, jer globalne klimatske promjene svojim ekstremnim sušama smanjuju efekat površinskog navodnjavanja, a ti efekti često mogu da budu i kontraprodiktivni pri dugotrajnim temperaturama, onih i većih od 38 stepeni Celzijusovih.

O svemu ovome razmišljao je poljoprivredni inženjer smjera melioracija i grafički dizajner Zdenko Zloh. Kako kaže, njegovo predznanje o problematici i kreativnost dali su rješenje globalnog problema klimatskih promjena i nedostatka vode za proizvodnju hrane za 21. vijek. Rješenje je unikatno i provjereno je u višegodišnjim eksperimentima.

- Potpuno novi koncet u svijetu nazvao sam AgroKapilaris. Teorija je provjerena u praksi na modelu koji je postavljen 2001. godine. Prvu institucionalnu podršku, 2009. godine, dao je prof. dr Dragan Rudić, tada direktor Instituta za melioracije Poljoprivrednog fakulteta u Zemunu. Na žalost, njegovim odlaskom u penziju, ova podrška je izostala. Od 2010. godine, u praćenju rezultata pridružuje se Institut za zemljište sa Topčidera, učešćem i velikim doprinosom stručnog savjetnika Miroslava Miladinovića, kao i Institut za povrtarstvo iz Smederevske Palanke i Institut za ekonomiku poljoprivrede iz Beograda - počinje razgovor za eKapiju Zloh.

O čemu je zapravo riječ? Riječ je o pod-orničnom navodnjavanju (subsoil irrigation), koje se ukopava ispod dubine obrade zemlje, specijalno konstruisanom opremom. Glavni element sistema AgroKapilaris su transmiteri za vlagu, koji su ukopani na određenim rastojanjima, koja zavise od vrste kulture koje se gaje.

- Za ratarske i povrtarske kulture optimalno rastojanje je od 105 cm do 120 cm. Biljkama u toku cijele vegetacine sezone obezbjeđuju optimalnu vlagu u zoni korjenovog sistema. Konstruktivno rješenje transmitera je takvo da spriječava oticanje vode u dublje slojeve zemljišta, a omogućava kapilarno penjanje optimalne vlage na gore i bočno. Na poprečnom presjeku transmitera za vlagu koji je ukopan, uočava se elipsoidan vlažni front, koji se napaja vodom iz formiranog podzemnog kanala od plastične folije - objašnjava autor sistema.

Da sve nije samo priča, pokazuju i rezultati na oglednoj parceli u Boljevcima u beogradskoj opštini Surčin, i to na soji, šećernoj repi, suncokretu, kukuruzu, kao i paradaj i paprici. Neočekivano dobri rezultati dobijeni su u ekstremno sušnoj 2012. godini.

- Ostvaren je za oko 50% veći prinos industrijskog paradajza niskog rasta. Kod soje je prosječan rezultat bio nevjerovatnih 6,9 t/h u sistemu AgroKapilaris, dok je u sistemu kišenja bio 5,4 t/ha. To znači da je za oko 25% veći prinos. Kod šećerne repe prinosi su takođe znatno uvećani, tako da bi u sistemu AgroKapilaris, prema rezultatima uporednog ogleda, po hektaru bilo za oko pet tona šećera više, nakon prerade šećerne repe - navodi Zloh i dodaje da su u toku eksperimenti za primenu na voću.

Jedna od osnovnih prednosti ovog sistema jesu ušteda energije i vode. U odnosu na navodnjavanje mašinama tipa Tyfon, ušteda energije je i do 30 puta, a za navodnjavanje u sistemu AgroKapilaris je potrošeno upola manje vode nego na navodnjavanje kišenjem.

- U odnosu na sistem kap po kap bitno se razlikuje. Za svrhu pod-orničnog navodnjavanja u poslednjih tridesetak godina unazad, ukopavaju se kapajuća crijeva sa deklarisanim rokom eksploatacije do 10 godina. Vijek eksploatacije sistema AgroKapilaris je sedam puta duži. Ovo je moguće, jer nema kapaljke i nema šta da se zapuši. Naravno, u odnosu na jednogodišnje kapajuće trake, vek trajanja je 70 puta duži - napominje Zloh.

Posebno je važno istaći da je u zaštićenom prostoru gdje se koristi AgroKapilaris, relativna vlaga na vrlo niskom nivou. Tako postoji vrlo mali rizik za razvoj bolesti biljaka.

- Ako nema bolesti, nema ni potrebe za hemijskim zaštitnim sredstvima. Ova činjenica sistemu AgroKapilaris daje karakteristiku ekološke proizvodnje zdravstveno bezbjedne hrane - napominje sagovornik eKapije.

Avgusta prošle godine postavljen je prvi AgroKapilaris Pilot sistem u Smederevskoj Palanci, u plasteniku veličine četiri ara. Dobijeni su izuzetni rezultati na boraniji, a ove godine je zasađena crvena paprika.

- Trenutno ne postoji tržišni proizvod. Započeli smo pregovore sa jednom bankom, da prate naše programe inovativnih tehnologija. Ako neka od komercijalnih banaka prihvati ovaj program, a Ministrastvo poljoprivrede ga podrži, onda će naši poljoprivrednici u skorijoj budućnosti imati priliku da kupuju naš sistem AgroKapilaris - smatra Zdenko Zloh.



Na globalnom planu, prema podacima FAO, sva navodnjavanja zastupljena su na oko 300.000.000 ha. Od toga su 94% površinska navodnjavanja, a preostalih 6% su sva ostala navodnjavanja. Pod-ornično navodnjavanjanje je zastupljeno u vrlo malom procentu, zbog problema zapušavanja, pa autor Agro Kapilaris sistema vjeruje da je to jedini dugoročno održiv sistem tog tipa.

Zdenko se bavi dizajnom i ogledima, pa nije imao vremena za ozbiljnu poljoprivrednu proizvodnju. Međutim, korak ka tome napraviće sledeće godine, kada planira da počne proizvodnju crvene paprike na površini od 1 do 1,5 hektara.

- Ideja je da tu papriku prodajem kao crvenu pečenu za domaćinstva u gradu. Već nekoliko godina testiram još jednu svoju inovaciju, a to je uređaj za pečenje paprike za koji sam podnio patentnu prijavu - zaključuje naš sagovornik.

Aleksandra Kekić