Šta koči ekonomsko povezivanje Zapadnog Balkana - Regionalne integracije vode do rasta od 4% godišnje do 2022.

Stvaranje potpuno funkcionalnog regionalnog ekonomskog prostora, što je najvažniji cilj Berlinskog procesa i cilj koji poslovna zajednica regiona očekuje, i pored pomaka u proteklom periodu, i dalje nije na listi prioriteta svih vlada šest ekonomija zapadnog Balkana, piše Tanjug u svojoj analizi.

Kako bi region postao konkuretniji na globalnoj investicionoj mapi i nastavio ekonomski rast u pravcu pristupanja Evropskoj uniji, pored volje privrednika neophodno je i snažnije političko razumijevanje i djelovanje u tom pravcu.

Ovaj stav privrede potvrđuje i studija MMF-a i Svjetske banke, koja pokazuje da bi, ukoliko mjere regionalnih integracija budu uspostavljene, rast u regionu iznosio preko 4% godišnje u periodu od 2018. do 2022. godine.

To bi, piše u studiji, rezultiralo većim nominalnim BDP-om za čak 15 do 17 milijardi evra na regionalnom nivou, sa tendencijom daljeg rasta nakon 2022. godine.

Međutim, posljednji u nizu primjera koji ne idu u prilog stvaranju zajedničkog ekonomskog prostora je i novi potez Prištine da uvedu "zaštitne mjere" u vidu carine od 30% na uvoz pojedinih vrsta voća i povrća i kukuruza.

To je samo nastavak "neekonomske" politike koje su primijenjivale i druge vlade regiona u proteklom periodu, a kojima se krše osnovna pravila CEFTA (ranija makedonska barijera na uvoz srpskog brašna, hrvatska na uvoz pojedinog voća i povrća, prištinsko na građevinske blokove iz Srbije)...

Osnivanjem prve zajedničke privredne institucije u regionu, Komorskog investicionog foruma (KIF) koji čine privredne komore uključene u Berlinski proces - Albanije, Bosne i Hercegovine, Crne Gore, UNMIK Kosovo, Makedonije i Srbije, kao i komore Hrvatske i Slovenije, u proteklom periodu je učinjen značajan napredak na povezivanju ekonomija, ali za dalje umrežavanje nedostaje jača podrška političara na najvišem nivou.

- Morate da imate jaku aktivnost političkih aktera, vlade moraju da imaju koordinaciju i naprave minimum zajedničkih interesa kako bi se ukrupnio ekonomski prostor - smatra direktor Sektora za ekonomske odnose sa inostranstvom u Privrednoj komori Srbije (PKS) Nenad Ðurđević.

Često nedostaje "konekcija" između politike i poslovnog svijeta što je, napominje Ðurđević, nešto što će u budućnosti morati da se ispravi ukoliko region želi da se razvija.

- Siguran sam da ćemo u trenutku kada bude došlo do sporazuma između Beograda i Prištine imati ''nultu tačku'' sa koje ćemo moći da krenemo u razgovor o ukrupnjavanju ekonomija - mišljenja je Ðurđević.

Zarad jačanja ekonomija regiona važno je, napominje, osnovati Ministarstva za regionalnu saradnju u svakoj vladi šestorke na ZB, a koja će raditi na konkretnim projektima, posebno na usaglašavanju sertifikata i na otklanjanju barijera koje su u suprotnosti sa CEFTA.

- Kada pogledate šest ekonomija ZB, one imaju oko 18 miliona stanovnilka, ali njihov BDP je na nivou jedne Slovačke. To govori o našem položaju na globalnoj ekonomskoj slici svijeta ili Evrope - kaže on.

Da umrežavanje ekonomija regiona nema alternativu i nudi brojne koristi, smatra i ekonomista Ivan Nikolić i kaže da su vancarinske barijere, koje se s vremena na vrijeme pojave, prije svega stvar političkih odnosa u regionu.

Dodaje da spajanje tržišta regiona "nekome ne odgovara" isključivo zbog birokratskih razloga, navodeći primjer Hrvatske, gdje pojedini političari, kako kaže, strahuju od rekacije svog biračkog tijela i prisjećanja na nekadašnju Jugoslaviju.

Nikolić nema dilemu da bi jače ekonomske veze regiona bile znajčajne za sve ekonomije na ZB.

- Apsolutno bi bilo više investitora. Cijela priča se i svodi na to. Kada ste mali i kada se vaša ekonomija meri sa milijardu, dve ili 10, to je jedno, a kada se meri sa 20 milijardi, to je potpuno druga priča - kaže Nikolić.

Sumirajući rezultate u periodu od godinu dana nakon Samita u Trstu i onoga što je postigla zapadnobalkanska šestorka u cilju stvaranja regionalnomg ekonomskog prostora, napredak je, kažu u PKS, ostvaren na nekoliko polja.

Za sada, jedan od najvažnijih koraka jeste osnivanje Komorskog investicionog foruma, koji zastupa interese više od 350.000 kompanija u regionu.

Postavljeni su koordinatori za regionalnu ekonomsku saradnju u okviru kabineta premijera, uvodena su elektronska dokumenata kako bi se vrijeme zastoja kamiona u regionu svelo na minimum (procjena je da optimalno vrijeme zadržavanja kamiona na granici treba da bude 7,5 minuta).

Pokrenuta je i onlajn investiciona platforma koja nudi privrednicima u regionu brojne informacije o poslovanju svake ekonomije pojedinačno, kao i stranim investitorima.

Međutim, neophodno je omogućiti brži i jeftiniji promet robe u regionu, ukloniti sve necarinske barijere, uzajamno priznati sertifikate i omogućiti lakši pristup finansiranju za mala i srednja preduzeća, kao i protok ljudi, posebno razmjenu mladih.

Neophodno je, takođe, više napora uložiti u smanjenje prepreka za pristup bankarskim kreditima i promovisanje alternativnih oblika finansiranja (kapital, kvazi-kapital, kraudfanding, lizing), projektovati i implementirati regionalni IT sistem za povezivanje svih carina, omogućiti ljudima da putuju, uče i rade u regionu bez dodatne papirologije...