Spalionice bi mogle zagrijavati stanove - Cementna industrija u FBiH suspaljivanjem već zamjenjuje fosilna goriva

Već odavno nije novost da se stanovi u bečkim ili danskim gradovima griju energijom dobijenom spaljivanjem otpada. Struja koju proizvodi jedna bečka spalionica koristi se jednim dijelom za sopstvene potrebe, a veći dio se "prebacuje" u gradsku mrežu. Otprilike se oko 50.000 domaćinstava iz spalionice snabdije toplotnom energijom, a 25.000 domaćinstava strujom.

Ovakve spalionice nalaze se blizu stambenih naselja, potpuno su ekološki ispravne i nemaju nikakav loš uticaj po okolinu.

Iako je BiH još daleko od ovakvih investicija, spaljivanje otpada je jedan od najefikasnijih načina da se njime upravlja i stvori dodatna vrijednost.

Iz federalog Ministarstva okoliša i turizma za eKapiju kažu da se Strategijom upravljanja otpadom FBiH za period 2008-2018 spalionice pominju kao jedno od mogućih rješenja za zbrinjavanje otpada, ali Akcionim planom nisu predviđene spalionice komunalnog otpada.

- Kako navedeni strateški dokument ističe 2018. godine izradom nove strategije treba predvidjeti spalionice otpada, kao i postrojenja za proizvodnju goriva iz otpada tzv. RDF-a. Okolišna dozvola na federalnom nivou je izdata spalionici zeničke firme Alba za spaljivanje otpada animalnog porijekla.

Otpad koji se može spaljivati nije bilo kakav. To je onaj koji je nemoguće reciklirati, kao ni onaj koji sadrži veliku količinu otrova i štetnih gasova. Kad se uzme u obzir količina otpada koja se može reciklirati i ova koja se spaljuje, onda su benefiti jasni - okolina je čistija, dobija se dodatna energija, a ček se može profitirati na izvozu otpada, kao što se radi u skandivanskim zemljama.

Tipične količine ukupne energije koje mogu biti proizvedene po toni komunalnog otpada je 0,7 MWh struje i 2 MWh daljinskog grijanja.

- Evidento je da je zbrinjavanje otpada veliki problem i da se sve više razmišlja u smislu otvaranja "fabrika za preradu goriva", čak i takvih da se na kraju može dobiti "nula" otpada, odnosno da se sav otpad može iskoristiti. Takve tvornice su veoma skupe, ali će one biti neophodne kao najbolje rješenje, naravno kad rade na ekološki prihvatljiva način - objašnjavaju nam iz federalnog Ministartva okolišta i turizma.

Prema evidenciji ovog ministarstva, od deset kantona najviše se otpada proizvede u Tuzlanskom, a na drugom i trećem mjestu su Kanton Sarajevo i Zeničko-dobojski. Statistika kaže da se sav otpad ne prikupi. Prosječno se za FBiH prikupi oko 63% otpada.

Prema podacima Centra za ekologiju i energiju, na području Tuzlanskog kantona dnevno se proizvede 400-500 tona otpada, što je približno 1kg po stanovniku. Ukoliko ne dođe do njegovog zbrinjavanja, Tuzlanski kanton bi za 36 godina mogao biti prekriven otpadom u visini jednog metra. Izraženo u količinama do 2020. godine kanton bi raspolagao zalihom od 1.000.000 tona komunalnog otpada, od čega bi 60% količine bilo zbrinuto dok bi ostatak završavao na tzv. divljim deponijama.

- Iako metoda spaljivanja otpada nije baš idealno rješenje za zbrinjavanje otpada, prema istraživanju naučnika iz američke državne agencije za zaštitu okoliša i državnog sveučilišta Sjeverne Karoline spaljivanje otpada je najbolja alternativa za otpad koji se ne može reciklirati - navode u Ministarstvu okoliša FBiH.

Suspaljivanje otpada - novi trend

U zemljama Evropske unije sve je više popularno suspaljivanje otpada u cementnoj industriji. Ovaj način zbrinjavanja otpada razvijene zemlje vide poptuno ekonomski opravdano, ali zavisi od interesa cementnih industrija za dugoročni razvoj kako bi osigurale opremu koja bi otpad procesuirala kao gorivo iz otpada.

Procjenjuje se da je moguće iskoristiti do 30% komunalnog otpada za ove svrhe. Sastav goriva iz otpada trebalo bi da ima dovoljnu kaloričnu vrijednost.

Suspaljivanje, za razliku od spalionica, postiže potpuno termalno uništenje otpada i kada se koristi u cementnoj industriji, može iskoristiti mineralne komponente u otpadu te ih inkorporira u krajnji proizvod. Suspaljivanje smanjuje i potrebu za prostorom koji se koristi za trenutno odlaganje otpada, time smanjujući pravnu odgovornost kompanije.

Fabrika cementa Lukavac već četiri i po godine obavlja proces suspaljivanja alternativnih goriva. Obrađeni otpad koji se koristi u cemetnoj industriji ima energetsku vrijednost i kao takav predstavlja alternativno gorivo i ima svoj kataloški broj koji ga određuje i klasifikuje.

Suspaljivanje predstavlja korištenje dodatnog ili alternativnog goriva, pored uglja kao osnovnog goriva, u potpuno kontrolisanom procesu proizvodnje i na temperaturama većim od 1.000 Celzijusa.

- Iskustva Fabrike cementa Lukavac u korištenju energije iz otpada su, u svakom slučaju, pozitivna. Kao osnovnu činjenicu moramo navesti da svaka tona suspaljenog alternativnog goriva direktno smanjuje upotrebu ugljena što direktno znači smanjenje emisije CO2, očuvanje životne sredine po osnovu manje eksploatacije istog, smanjenje količina deponovanja otpada, a i pozitivan efekat na emisije plinova koje produciramo. Svakako je važan i ekonomski efekat supstitucije fosilnih goriva jer bez njega ne bi bilo ulaganja u novu tehnologiju. Također, činjenica da se ograničeni izvori fosilnih goriva svakim danom smanjuju, stvara pretpostavku da će u budućnosti korištenje alternativnih goriva biti osnov za stabilnost i održanje preduzeća - kaže za eKapiju Benko Fatušić, direktor za alternativna goriva Fabrike cementa Lukavac.

On objašnjava kako se komunalni i industrijski otpad prikuplja, sortira i obrađuje te se dobija gorivo koje zamjenjuje konvencionalna fosilna goriva. Tehnologije ovog tipa u cementnoj industriji, koriste se već preko 30 godina i postigle su visok nivo sigurnosti i efikasnosti. Cementare u Njemačkoj, na primjer, u prosjeku koriste više od 70% alternativnih goriva te na taj način pomažu u rješavanju problema zbrinjavanja otpada.

- Smatramo kako će ove vrste goriva u budućnosti biti sve više, jer se veže uz ljude koji ga stvaraju, a konvencionalnih će goriva biti sve manje, jer su resursi ograničeni. Srednjoročni plan Fabrike cementa Lukavac je supstitucija uglja, kao osnovnog goriva, u visini do 70%. To znači da nam treba oko 50.000 tona alternativnog goriva godišnje. Trenutno ovu količinu ne možemo dobiti iz naše zemlje, jer ne postoji zaokruženi sistem upravljanja otpadom, te istu, na našu veliku žalost, većim dijelom uvozimo iz inostranstva - ističe Fatušić.

Kako bi ostvarila što veću stopu supstitucije fosilnih goriva alternativnim gorivima Fabrika cementa Lukavac će nastaviti ulaganja u ovu oblast. Do kraja 2017. godine završiće prvu fazu investicijskog ciklusa vrijednog 20 mil KM. Kažu da će brzina ulaganja zavisiti od razvoja sustava prikupljanja i prerade otpada u BiH, odnosno od brzine usvajanja i primjene legistlative EU u ovoj oblasti.

Teodora Brnjoš