Devet javnih preduzeća u RS potražuje 300 mil KM - Mnoga dugovanja neće biti naplaćena zbog stečaja pravnih lica

Javna preduzeća u Republici Srpskoj neuspješno upravljaju svojim potraživanjima, koja drastično rastu, bez obzira na mjere koje se preduzimaju i dodatne resurse koji se angažuju za naplatu.

Iz izvještaja revizije učinka o temi upravljanja potraživanjima javnih preduzeća, koji je za period 2011. do 2015. godina uradila Glavna služba za reviziju javnog sektora, može se vidjeti da su potraživanja javnih preduzeća u 2015. godini, u odnosu na 2011. godinu, porasla za više od 100% za isporučenu električnu energiju, 10% za isporučenu vodu i 5% za isporučenu toplotnu energiju.

Što se tiče električne energije, posebno je visok porast potraživanja u odnosu na 2013. godinu i to čak 250% ili za 140 mil KM, i to sa 57 mil KM na 197 mil KM. Kada su u pitanju vodovodi, potraživanja su porasla za oko 25% ili za oko 200.000 KM, sa 800.000 na milion maraka.

S obzirom na to da je revizija obuhvatila rad devet javnih preduzeća republičkog i lokalnog nivoa, može se pretpostaviti da bi podaci o potraživanjima svih javnih preduzeća u RS bili daleko gori. U ovoj reviziji učinka fokus je bio na Elektrokrajini, Elektrodoboju, Elektrohercegovini, zatim toplanama u Doboju, Banjaluci te vodovodima u Kozarskoj Dubici, Gacku, Trebinju i Derventi.

- Od oko 300 mil KM ukupnih bruto potraživanja, bilzu 190 mil KM su potraživanja koja su starija od jedne godine, a od toga oko 130 mil KM starije je od pet godina - navode revizori i kao jedan od primjera navode da su kod banjalučke Toplane, od ukupno 29 mil KM potraživanja, oko 20 mil KM starija od jedne godine, a od toga je oko 10 mil KM starije od pet godina.

Potrošači po osnovu tri vrste usluga koje im se isporučuju iz javnih preduzeća, najviše kasne u plaćanju struje, zatim grijanja i na kraju vode, koja je i najjeftinija, a ono što je zanimljivo jeste da su među velikim neplatišama i budžetski korisnici. Revizija je pažnju skrenula i na selektivan pristup nadležnih institucija prema potraživanjima javnih preduzeća i pomalo čudan odnos jer, recimo, banjalučkoj Toplani, zaključno sa 2015. godinom, Vlada RS je avansno uplatila 3,2 mil KM, a istovremeno su potraživanja od budžetskih korisnika i fondova republičkog nivoa za koje Vlada RS plaća grijanje iznosila preko 5,6 mil KM.

- Vlada RS, zajedno sa resornim ministarstvima i JP, je u posmatranom periodu preduzimala selektivno mjere i aktivnosti na naplati potraživanja od pojedinih potrošača - navode revizori i zaključuju da nadzor nad upravljanjem potraživanjima nije adekvatan.

Zanimljiv je i podatak da u potraživanjima leži vrijednost veća od godišnjeg prihoda iz poslovanja, a po svemu sudeći, dobar dio potraživanja neće biti naplaćen, jer su pojedina pravna lica koja imaju milionska dugovanja otišla u stečaj i likvidaciju. Samo Elektrokrajina (EK) zaključno sa 2015. godiniom od pravnih lica koja se nalaze u stečajnom postupku potražuje oko 15 mil KM ili 9% od ukupnih rizičnih potraživanja. Po istom osnovu Elektrohercegovina potražuje oko 6 mil KM.

Potraživanja EK od Univerzitetskog kliničkog centra (UKC) Banjaluka na dan 31.12.2015. godine iznose nešto više od 5 mil KM. U periodu koji je revizija posmatrala potraživanja od UKC-a su porasla za oko četiri puta, odnosno na dan 31.12.2011. godine su iznosila oko 1,35 mil KM - navode revizori.

Preduzeća pod lupom

- Elektrokrajina
- Elektrodoboj
- Elektrohercegovina
- Toplane u Doboju i Banjaluci
- Vodovodi u Kozarskoj Dubici, Gacku, Trebinju i Derventi

Banjalučka Toplana

U banjalučkoj Toplani od ukupno 29 mil KM potraživanja, oko 20 mil KM su starija od jedne godine, a od toga je oko 10 mil KM starije od pet godina.