Republika Srpska ostaje bez 70.000 muznih krava?

Zbog pada otkupa u BiH će se samo ove godine pojaviti tržišni viškovi od 40 do 45 miliona litara mlijeka, što će imati dugoročne posljedice u vidu drastičnog smanjenja broja muznih krava. Procjena je da će samo RS ostati bez 60.000 do 70.000 muznih krava, a najveću štetu pretrpjeće mala i srednja gazdinstva koja imaju do 20 muznih krava, ocijenio je za poslovni portal "Capital" diplomirani inženjer poljoprivrede Risto Arsenović, predstavnik Asocijacije poljoprivrednih udruženja Semberije – APUS.

On je istakao da proizvodnja mlijeka drastično pada zbog niza faktora: nerentabilne ratarske proizvodnje, niske tehnološke opremljenosti farmi, nepovoljnog kreditiranja i tržišta mlijeka u okruženju i Evropi.

- Trenutno se u Republici Srpskoj muze od 100.000 do 110.000 krava sa nekom prosječnom mliječnosti oko 17 litara po grlu. Ako uzmemo da je taj prosjek u EU 25 litara po grlu, onda vidimo koliko je rasni sastav, kao i tehnološka opremljenost farme bitna za uspješnu proizvodnju mlijeka - kaže Arsenović.

S obzirom na to da kukuruz čini čak 70% kompletne ishrane stoke, onda možemo dobiti i potpuniju sliku rentabilnosti mljekarstva u RS, naglašava Arsenović. Procjena je da se kukuruz u RS gaji na oko 135.000 hektara i da je prinos kukuruza mnogo manji nego u Evropi, ukoliko se izuzme Semberija i dio Lijevče polja koji imaju prinos približan evropskom. Zbog toga cijena mlijeka, kaže Arsenović, postaje znatno skuplja nego u okruženju, a samim tim se javlja i nemogućnost da se bude konkurentan u ovoj proizvodnji.

Opremljenost domaćih farmi je na znatno nižem tehnološkom nivou od farmi u okruženju, što je naročito izraženo kod malih i srednjih gazdinstava koja imaju pet do 10 muznih krava i koja nisu u mogućnosti da uvedu nove tehnologije u proizvodnju, kako bi se proizvelo mlijeko ekstra klase. Veliki problem su i sve starija populacija koja vode najveći broj malih i srednjih farmi.

- Kreditiranje mljekarstva, kao jedne od najznačajnijih grana u primarnoj poljoprivrednoj proizvodnji treba da bude po kamatnoj 3 – 4 % na godišnjem nivo, međutim, kod nas ta kamatna stopa ide od 8-15% - ističe Arsenović.

I tržište, kao jedan od najznačajnih faktora u proizvodnji i prometu mlijeka, kaže Arsenović, stalno se mijenja, sve više je izloženo konkurenciji velikih korporacija koje diktiraju uslove i postavljaju svoja pravila igre. Evropska Unija, kao jedan od najznačajnijih proizvodača mlijeka u našem regionu je od prvog aprila ukinula klauzulu o ograničavajućim kvotama za sve proizvode od mlijeka u Evropskoj zajednici. Zbog toga je došlo do velikih turbulencija na tržištu mlijeka.

S druge strane i sankcije EU prema Rusiji učinile su da zemlje van EU ne mogu biti konkurente u ovom sektoru. Zbog izvoznih premija, koje proizvodači mlijeka u EU ostvaruju, tehnološka opremljenost omogućava da mlijeko iz EU bude konkurentnije od domaćeg mlijeka, a sa druge strane, postavljanjem raznih necarinskih barijera smanjuje se mogućnost ulazka na tržište EU.

- Očigledno je da ćemo u ovoj godini imati značajne količine viškova domaćeg mlijeka, koje se nema gde plasirati. Sada imamo takvo stanje da je veliki broj mljekara otkazao otkup mlijeka od farmera koji nemaju ekstra klasu mlijeka - ističe Risto Arsenović.