Zašto Amerika ne uzima pare od MMF-a

(MMF) Ako su terapije koje prepisuje Međunarodni monetarni fond (MMF) tako dobre zašto ih onda ne koriste najveće svjetske ekonomije? Kako to da Amerika, na primjer, kad njen budžet zapadne u probleme ne pošalje Pismo o namjerama na adresu Fonda u Pensilvanija aveniji u Vašingtonu? Odgovor na ovo pitanje vrlo je jednostavan. Sve i da američki budžet zapadne u probleme, novac MMF-a joj sigurno ne bi pomogao iz prostog razloga što Fond nema tolika sredstva.

– Američki bruto domaći proizvod (BDP), odnosno sve ono što tamošnja privreda i građani stvore za godinu dana iznosi oko 15.000 mlrd USD, osnovni kapital MMF-a je oko 700 mlrd USD – objašnjava Srboljub Antić, dugogodišnji predstavnik Srbije u MMF-u.

Tehnički kapacitet američke države mnogo je jači i veći od finansijskih mogućnosti koji ima Fond. Inače, razvijene ekonomije ne koriste usluge MMF-a, jer imaju jake institucije i mogu same da riješe sopstvene probleme, dodaje Antić. Jedino je Velika Britanija, od razvijenih ekonomija, koristila usluge MMF-a, tokom šezdesetih godina prošlog vijeka, podsjeća Antić.

– Takođe, Amerikanci nisu mnogo ni upoznati sa organizacijama Ujedinjenih nacija i za njih bi, čak i kad bi Fond imao kapacitete, da im pomogne to bilo teško prihvatljivo – kaže naš sagovornik.

On podsjeća i da su SAD zemlja dolara, svjetske rezervne valute i da svoje probleme može jednostavno da riješi primarnom emisijom, odnosno štampanjem para.

Prema riječima Slaviše Tasića, profesora na Univerzitetu Meri u SAD, Amerika uopšte nema tolikih problema da bi došlo do aranžmana sa MMF-om.

– Budžetski deficit je sada opet pao ispod tri. Jeste bio povećan poslije krize, jer je Barak Obama odlučio da fiskalno stimuliše privredu, ali sada se vratio u normalu. Javni dug jeste veliki, kad se iskazuje u trilionima dolara, ali u odnosu na BDP nije. Ukupno je oko 100% BDP-a, a kad se od toga oduzme ono što razni dijelovi same vlade duguju jedni drugima onda je ne više od 70% BDP-a, što za jaku ekonomiju koja se zadužuje u sopstvenoj valuti nije mnogo. U suštini, SAD stoji bolje od bilo koje zemlje. Osim nekih manjih, recimo Švajcarske ili Norveške. Sve dok ima naftu – kaže Tasić.

Drugo, kad bi Amerika imala pravi problem MMF ne bi ni blizu imao dovoljno novca da je spase, dodaje. Bila bi to ogromna svjetska ekonomska katastrofa, objašnjava.

– Tako da MMF nije ni teorijska opcija, čak i kad bi SAD bila u krizi – kaže Tasić.

To isto misli i Goran Nikolić, saradnik Instituta za evropske studije u Beogradu. Kako kaže, to pitanje nema logike, jer MMF nema dovoljno sredstava da pomogne SAD-u, ukoliko njihov budžet zapadne u probleme.

– Sve i da MMF ima para, to bi bilo besmisleno. Da Amerika praktično u Fond uplati dolare, pa da te iste dolare sebi isplati. Uostalom, SAD ima najveću kvotu u MMF-u (17,69) što znači da je njihov uticaj u Fondu najveći i da imaju pravo veta na odluke – objašnjava Nikolić.

Zemlje koje, takođe imaju veliki uticaj u MMF-u su Japan (6,56), Njemačka (6,12), Francuska (4,51), Velika Britanija (4,51), Kina (4), Italija (3,31), Saudijska Arabija (2,93), Rusija (2,50), Indija (2,44).

Bez obzira na to što SAD imaju najveću kvotu, kad se saberu sve kvote zemalja članica EU, onda je taj iznos dvostruko veći od američke kvote. Iako zemlje članice nastupaju samostalno, mogućnost dogovara nije isključena, a praksa pokazuje da zemlje EU tome često pribjegavaju.

Kvota se izračunava po veličini BDP-a (to je najsnažniji činilac), otvorenost privrede, promjenljivost tekućeg računa i visina deviznih rezervi.