Spomenik palim Krajišnicima[a] je spomenik posvećen Narodnooslobodilačkoj borbi naroda Bosanske krajine i djelo je hrvatskog i jugoslovenskog vajara Antuna Augustinčića.

Spomenik je podignut na Banj brdu (ranijeg imena Šehitluci) koje se uzdiže iznad banjalučke kotline, gdje zauzima središnje mjesto i dominira okolinom. Ovo brdo ima važnu simboličku vrijednost za istoriju Narodnooslobodilačke borbe u Bosanskoj krajini, jer su se ovdje juna i jula 1941. godine desila partijska i druga savjetovanja članova i simpatizera Komunističke partije Jugoslavije, a koja su imala važan uticaj na organizovanje i konačno podizanje ustanka u Krajini 27. jula 1941. godine. Augustinčić je prve skice za spomenik počeo da radi 1948. godine, a svečano je otvoren 1961. godine. Spomenik palim Krajišnicima je podignut u znak sjećanja na nekoliko hiljada palih boraca iz Bosanske Krajine za vrijeme rata, te kao simbol borbe Krajišnika za slobodu. Spomenik je jedan od simbola grada Banje Luke.

Augustinčić je spomenik radio u stilu socijalističkog realizma, i on potpada u dio opusa ovog vajara koji nastaje tokom i nakon Drugog svjetskog rata i koji karakteriše prethodno navedeni stil i tematika koja njegov dio — spomenici vođama i herojima revolucije, prizorima bitaka i narodnog otpora te spomenici njenim anonimnim stubovima (mornarima, borcima, radnicima). Unutrašnjost spomenika, čije je uređivanje otpočelo dosta kasnije nakon otvaranja, oslikana je prema crtežima slikara Ismeta Mujezinovića.

Od svog otvaranja istoriju spomenika prate brojne restauracije nastale usljed neprilagođenosti materijala od kojeg je spomenik napravljen banjalučkoj klimi, koju karakteriše vlaga i niske temperature zimi. (Wikipedia)